Yükleniyor...

Arnavutluk

Arnavutluk

Arnavutluk

Temel Göstergeler
Resmi adı Arnavutluk Cumhuriyeti
Yönetim biçimi Parlamenter Demokrasi
Başkent Tiran (Tirana; Nüfusu 557,422)
Bağımsızlık tarihi 12 Kasım 1912
Yüzölçümü 10,908 km²
Coğrafi konumu Güneydoğu Avrupa’da, Adriyatik Denizi kıyısında yer almakta olup, kuzey ve kuzeydoğuda Karadağ, Kosova, doğuda Makedonya, güney ve güneybatıda Yunanistan ile komşudur.
İklimi Ilıman iklim; kışlar soğuk, bulutlu, yağışlı; yazlar sıcak, açık, kuru geçer; iç kısımlarında daha soğuk ve daha rutubetli bir iklim hâkimdir
Doğal kaynakları Petrol, doğalgaz, kömür, krom, bakır, kereste, nikel
Nüfusu 2.876.591(2017 Tahmini)
Nüfusun etnik dağılımı Arnavut %82.6, Yunan %0.87, Makedon %0,20, Açıklamak istemeyen %14, diğer %2.3
Din Müslümanlar %58.8, Ortodoks Hristiyan %6.8, Katolik %10, Ateist %2.5, diğer %21.9
Diller Arnavutça %98.8, Yunanca %0.5, diğer %0.7
Nüfus artış oranı -0,16 (Dünya Bankası 2016 Tahmini)
Ortalama yaşam süresi 78 yıl
Milli Gelir 11.9 milyar dolar (2016 verileri)
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir  4,146 Dolar
Para Birimi Lek (1 TL = 32 Lek)
Asgari Ücret 24,000 Lek (180 Avro Civarı)
Reel büyüme oranı  %3.5 (2016 verileri)
GSYİH - Sektörel Bileşim Tarım %23, endüstri %23.8, hizmet %53.2
Enflasyon oranı %2
İşsizlik oranı  %14.5
Yoksulluk Oranı %29.7
Endüstri Gıda, ayakkabı, tekstil, madencilik, hidroelektrik
Tarım ürünleri Buğday, mısır, patates, zeytin, hayvancılık, et ve süt ürünleri

Ülke Tarihi

Osmanlı Devleti’nin 1417’de Arnavutluk’u fethederek Arnavut sancağını kurmasıyla ülke dört asırdan fazla bir süre Avrupa’da İslâm’ın yayılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Arnavutluk, 1912’de Avrupa’nın oyunları sonucunda diğer Balkan ülkeleriyle birlikte Osmanlılardan ayrıldı. Ancak bu tarihten sonra da Balkan Ülkeleri Birliği’nin saldırılarına maruz kaldı. Bu saldırılar sonunda Arnavutluk’a giren Haçlı Balkan orduları, ülkenin Müslüman halkını Hıristiyanlık ve ölüm arasında bir tercih yapmaya zorladılar. O tarihlerde on binlerce Arnavut, Hıristiyanlığı reddettikleri için öldürüldü.

Arnavutluk’un Osmanlı Devleti’nden bağımsızlığını almasının ardından yaşanan 1.Dünya Savaşı neticesinde tam bir kaos ortamı hüküm sürmüştür. Bu karışıklıkların aşılması ve Arnavutluk’un tam anlamıyla bağımsızlığına kavuşması adına verilen mücadeleler sonucunda 1925 yılında cumhuriyet ilan edildi ve Ahmed Zogu ülkenin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Zogu cumhurbaşkanı seçildikten 3 yıl sonra kendini Arnavutluk Kralı olarak ilan etti.

Arnavutluk, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından yönetimi ele geçiren Enver Hoxha (Enver Hoca) rejimi altında yaklaşık 50 yıl süreyle idare edildi. Enver Hoca’nın komünist rejimi başından itibaren baskıcı bir politika uygulamakla birlikte, dünyada bir ilk olarak Ateizmi ülkenin resmi dini ilan etmiştir. Bu bağlamda uygulanan politikalar neticesinde halkın dini kimliği yok edilmiştir. Arnavutluk’taki komünist rejim döneminin kurucusu ve lideri olan Enver Hoca’nın 1985 yılında ölmesi ve Soğuk Savaş döneminin sona ermesiyle Arnavutluk demokratikleşme sürecine girmiştir.

1990 yılında uygulanmaya başlanan reformlar ve çok partili sisteme geçmesi ile birlikte Arnavutluk’ta komünist rejimin sona ermesi sona ermiştir. 10 Şubat 1991’de 250 kişilik halk meclisi üyesi seçimle belirlenmiştir. Seçimlerde Sosyalist Parti’nin parlamentoda 169 koltuk kazanmasına rağmen, halk bu sonuçtan memnun kalmamış ve tepki göstermiştir. Bunun üzerine 22 Mart 1992’de seçimler tekrarlanmış ve Demokrat Parti 92 milletvekilliği kazanarak birinci parti olmuştur.

Siyasi Durum

Demokratikleşme sürecinin başladığı 90’lı yılların başından sonra yönetime gelen hükümetler, anayasal kurumları güçlendirerek hukukun üstünlüğü ve serbest piyasa ekonomisinin tesisini öncelikli gündemlerine almışlardır. Bu süre zarfında, Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşme sürecine hız vermiş olan Arnavutluk, 2009 yılında NATO üyesi olmuş ve 2014 yılında AB aday ülkesi statüsünü kazanmıştır. Ayrıca izlenen bu politikalar neticesinde 2010 yılından itibaren de Arnavutluk vatandaşları schengen bölgesinde vizesiz seyahat etme hakkına sahip olmuştur.

Arnavutluk’ta son yapılan genel seçimler neticesinde, ülkenin iki büyük siyasi partisinden birisi olan Sosyalist Parti (SP) tek başına hükümeti kurmak için yeterli sayıda milletvekilini elde etmiştir. Son seçimlerin de galibi olan Sosyalist Partisi lideri Edi Rama 2013 yılından itibaren başbakanlık görevini üstlenmektedir.

Balkanlar’da Arnavut asıllı kişiler toplam Arnavutluk ve Kosova dışında Yunanistan, Makedonya, Sırbistan ve Karadağ’da yaşamaktadır. Söz konusu ülkelerdeki Arnavutlar vatandaşlar üzerinde de etkinliğini devam ettiren Arnavutluk, bu açıdan Balkan jeopolitiğinde önemli bir konuma sahiptir. Rusya’nın desteklemekte olduğu Sırbistan’a karşın ABD’nin bölgedeki en önemli müttefiki Arnavutlar ve Arnavutluk’tur.

İktisadi Durum

1990 yılına kadar planlı ve merkezi sistemli ekonomiye sahip olan Arnavutluk’ta, 1991 yılından itibaren ciddi reformlar başlatılmış, bir özelleştirme programı uygulamaya konmuş, fiyatlar devlet kontrolünden çıkarılarak dış ticaret serbestleştirilmiştir. 1990’lı yıllarda ekonomik reformların kaydettiği aşamalar ve ortaya çıkan hızlı büyüme oranları bakımından Arnavutluk, Balkan ülkeleri için bir model olarak görülmüştür.

1997 yılında yaşanan ekonomik ve sosyal patlama dönemi hariç olmak üzere Arnavutluk GSYİH’si sürekli büyüme göstermiştir. Şöyle ki, 2000’li yılların başında 3.6 milyar dolar olan GSYİH 2016 yılında 11.9 milyar dolara yükselmiştir. Ancak, kişi başına düşen GSYİH 4.147 dolar seviyesindedir.

İşsizlik oranları yıllar itibariyle %15 civarında seyreden Arnavutluk’ta, aileleri önemli gelir kaynaklarından biri yurtdışında yaşamakta olan aile bireylerinin gönderdikleri paralardır. 1990 yılında sınırlarını açan Arnavutluk’tan özellikle İtalya’ya göç etmiş olan Arnavutlar geride kalan aile bireylerine gönderdikleri para GSYİH’nın %9’una denk gelmektedir. Ülkede uygulanan reformların ve siyasi istikrarın sağlanmasının ardından yabancı yatırımlarda da artış meydana gelmiştir. 2016 yılında ülkeye 11 milyar dolar değerinde yabancı yatırım yapılmıştır.

2016 yılı itibariyle 3.4 milyar dolar ihracat ve 5.4 milyar dolar ithalat yapan Arnavutluk’un en önemli ticaret ortakları, İtalya, Kosova, Çin, Türkiye, Yunanistan, Almanya ve İspanya’dır.

Türkiye-Arnavutluk İlişkileri

Daha önce belirtildiği üzere Türkiye Arnavutluk’un önemli ticaret ortakları arasında yer almaktadır. İki ülke arasında yapılan ticaret anlaşmaları bulunmakta olup 2016 yılında 326 milyon dolar değerinde ticaret hacmi gerçekleşmiştir. Türkiye Arnavutluk’a 305 milyon dolar değerinde mal ve hizmet ihraç ederken, 21 milyon değerinde de mal ithalatı yapmış bulunmaktadır. Ayrıca, Arnavutluk’ta yaklaşık 300 Türk şirketi faaliyet göstermekte olup, bu ülkedeki Türk yatırımları 3 milyar doları  aşmıştır.

FETÖ’nün Balkanlarda en etkili olduğu ülke olan Arnavutluk’ta kısa zaman önce Arnavutluk Başsavcısı Llalla, 15 Temmuz’daki darbe girişimine karışan bazı isimlerin Arnavutluk’ta gizlendiklerinden şüphe edildiğini belirterek bu kapsamda Arnavutluk makamlarının da soruşturma başlatacağını açıkladı. FETÖ’ye karşı böylesi kararlı adımlar atılacağının belirtilmesi, Türkiye ile ilişkilere ne kadar önem verildiğinin bir kanıtı.

Seçim öncesinde Türkiye Devleti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Arnavutluk’ta yayın yapan bir televizyon kanalına verdiği mülakatta, “Özellikle şu anda Sayın Başbakan, değerli dostum Edi’ye (Rama) de başarılar diliyorum” sözleri, Arnavutluk medyasında Erdoğan’ın Rama’yı açık bir şekilde desteklediği şeklinde yorumlandı.

Bu gelişmeler ışığında Erdoğan ile dostane ilişkilere sahip olan Rama’nın liderliğinde kurulacak olan güçlü hükümetin Arnavutluk-Türkiye ilişkilerini daha ileri seviyelere taşıması sürpriz olmayacaktır.

Müslümanların Durumu

İkinci dünya savaşından sonraki 40 yıl boyunca Arnavutluk’u yönetmiş olan Enver Hoca’nın ateist-totaliter rejimi, bu ülkedeki Osmanlı ve İslam düşmanlığının tohumlarını ekmiş olmasına rağmen, İslam’ı yok edememiştir.

Arnavutluk’un 1991 yılında sınırlarını açmasıyla birlikte ülke Katolik, Protestan, Yehova Şahitleri gibi misyonerlik faaliyetleri yürüten grupların akımına uğramıştır. Söz konusu gruplar, Müslüman Arnavutları dinlerinden döndürmek amacıyla sayısız faaliyette bulunmaktadırlar. Yapılan bu tarz aktiviteler neticesinde Arnavutluk’un demografik yapısı Müslümanların aleyhine olacak şekilde değişmektedir. Özellikle ülkenin güney kesimlerinde Yunanistan devletinin yapmış olduğu yatırımlar ve uygulamış olduğu politikalar neticesinde insanlar sadece Ortodoks dinini kabul etmekle kalmayıp kendilerini Yunan olarak da deklare etmeye başlamışlardır. Misyoner grupların yaptığı çalışmalara en basit örneklerden birisi %90’ı Müslüman olan ve camisi olmayan köylerde kilise inşa etmesidir. Müslümanların karşılaştığı bir diğer önemli sorun ise, karışık evliliklerin normal olarak algılanmaya başlanması ve bu tarz evliliklerin yüzdesinin de her geçen gün artış göstermesidir.

Bununla birlikte Katolik dünyası, Rahibe Teresa, Pjetër Bogdani gibi önemli Arnavut asıllı Katolik şahısları politize ederek, bir Katolik kimliği ve kültürü oluşturmaya çalışmaktadır.

Arnavutluk İle İlgili Çalışmalar.