Gürcistan

Gürcistan

Gürcistan

Temel Göstergeler
Resmi adı Gürcistan Cumhuriyeti
Yönetim biçimi Cumhuriyet
Başkent Tiflis
Önemli şehirleri Batum, Suhumi, Tskhinvali, Kutaisi, Poti, Telavi, Rustavi, Gori
Bağımsızlık tarihi 9 Nisan 1991 
Resmi dili Gürcüce
Yüzölçümü 69.700 km2 (Bunun 8.600 km2si Abhazya Özerk Cumhuriyeti’ne, 2.800 km2si Acara Özerk Cumhuriyeti’ne, 3.885 km2si ise Güney Osetya Özerk Bölgesi’ne aittir.)
Coğrafi konumu Güney Kafkasya’da Rusya, Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan’ın arasında yar almaktadır. Karadeniz’e kıyısı bulunmaktadır.
Arazi yapısı Birbiri ardınca gelen sürekli vadi ve düzlükler
İklimi Kafkaslar’ın soğuk kuzey rüzgarlarını engellemesi ve ülkenin Karadeniz’den gelen nemli ve sıcak bir hava akımının etkisinde kalması iklimin yumuşak ve yağışlı olmasına yol açar. Karadeniz’e yakın Kolhit ovasında ise astropikal iklim özellikleri görülür.
Doğal kaynakları Manganez, perlit, bakır ve altın
Nüfusu 4,928,052
Nüfusun etnik dağılımı %86,8 Gürcü, %6,3 Azerbaycan Türkü, %4,5 Ermeni, %2,3 diğer
Din %83,4 Ortodoks Hristiyan, %10,7 Müslüman, %2,9 Gregoryan Ermeni, % 1,2 diğer 
Diller % 87,6 Gürcüce, %6,2 Azeri Türkçesi, % 3,9 Ermenice, %1,2 Rusça, %1 diğer 
Okur-yazarlık 15 yaş ve üzeri için: %99,8 
Ortalama yaşam süresi 71 yıl (erkek), 77 yıl (kadın) (2017 verileri)
Para Birimi Gürcistan Larisi (GEL)
Endüstri Çelik, makine aletleri, elektrikli ev aletleri, manganez, bakır, altın, ahşap ürünleri
Tarım ürünleri Fındık, naranciye, üzüm, çay, çiftlik hayvanları

Ülke Tarihi

Gürcülerin kendilerine verdikleri Kartvel adının, Gürcülerin ilk anayurtları olarak alınan ve Chaldeia (Kalde) ile ilgili olduğu sanılan Kardu’dan geldiği ileri sürülmektedir. Buna göre İberler, Chaldeia-Urartu camiasına dahil iken, M.Ö. 6. yüzyılda Van bölgesinden çıkarıldıktan sonra, kendilerinden önceki kavimleri kısmen kuzeye sürerek ve kısmen de onlarla karışarak Transkafkasya’ya yerleşmişlerdir.

3. yüzyılda İran ile Roma arasında savaş sahnesi haline gelen Gürcistan, 4. yüzyılda Bizans ile İran arasında taksim olundu. Bu devirlerde, belki Gürcülerden de önce bu bölgeye çok sayıda Türk unsurunun gelip yerleştiği görülmektedir. O zamanlar ve daha sonraları doğu Avrupa’nın hâkim nüfusunu teşkil eden Hun-Bulgar, Avar gibi Türk boyları, buraya bazen akıncı ve bazen de müttefik sıfatı ile geliyor ve Gürcistan’ın yaylak ve kışlağa elverişli taraflarına yerleşiyorlardı. 5-6. yüzyıllarda Hun ve Hazar Türklerinin Gürcistan’ı işgal ederek bu topraklara yerleştikleri bilinmektedir.

Abhaz kralı 2. David (1089-1125) döneminde Kıpçak Türklerinden kurulu 50 bin kişilik bir ordu Kafkasların kuzeyinden Gürcistan’a gelerek Abhazların safında Gürcü prensliklerine karşı savaştılar. Gürcistan’da yerleşip kalan Kıpçak Türkleri 1117 yılından itibaren Orbelyanlar’ın yerine Kubasar sülalesini kurarak, Gürcü tarihinde büyük askerî, siyasî ve ekonomik rol oynadılar.

1387-1403 yıllarında Timur altı defa Gürcistan’a girerek ülkeyi uzun süre elinde tuttu. Bu işgaller yüzünden bölgede ekonomik hayat alt-üst oldu. Gürcistan, Kartliya, Kahetiya ve İmeretiya adlı üç krallığa ve beş prensliğe ayrıldı.

1578 yılında Osmanlılar Kafkas ötesini ve Tiflis’i hakimiyetleri altına almışlardı. İran Şahı 1. Abbas (1587-1629) Osmanlıları bu bölgelerden çıkararak Kafkas ötesinde hâkimiyeti ele geçirdi. Bu sırada binlerce Gürcüyü İran’ın uzak bölgelerine sürdü. 1658-1723 yılları arasında Gürcistan'ı İran şahlarının himaye ettiği genel valiler Tiflis’ten yönettiler. Fakat 1722 yılında Safevi hanedanının çökmesiyle Gürcistan yeniden Osmanlıların hakimiyetine girdi. Bu defa da Osmanlıları Gürcistan’dan Pers hükümdarı Nadir Şah çıkardı. Nadir Şah Gürcistan’ı Bagratlıların Kakia sülalesinden gelen 2.Teymuraz’a verdi. Böylece Gürcistan’da 2.Teymuraz’ın hâkimiyeti başladı. Teymuraz 1762’de ölünce Kaheti kralı 2. Erekle bütün doğu Gürcistan’ın kralı oldu. 1774 yılında imzalanan Küçük Kaynarca antlaşmasıyla Gürcistan’da Osmanlı etkisinin sınırlanmasıyla Rusya Gürcistan’ın müttefiki haline geldi.

Gürcistan 19.yüzyılda Rus İmparatorluğu egemenliğine girdi. 13. yüzyıldan 1801’de Rusların bu bölgeyi topraklarına katmalarına kadar bir Gürcistan yoktu. Bunun yerine hemen hemen bağımsız, kendi hükümdarlarına ve geleneklerine sahip yarım düzine bölge ve buna ek olarak Osetler, Svanlar, Kevsurlar, Pşavlar, Tuşiniler gibi dağlı kabileler vardı.

1801 yılında Rus çarı 1. Paul Gürcistan topraklarını Rusya’nın bir vilayeti olarak ilan etti. Bunu takip eden yıllarda Rusya bütün Gürcü prensliklerini ilhak etti. 1856 yılında Kuzey Gürcistan’da Svanetya’nın da ele geçirilmesiyle bütün Gürcistan’a sahip olan Rusya böylece Kafkasya milletlerini de arkadan kuşatmış oluyordu.

26 Mayıs 1918’de Gürcistan bağımsız bir devlet kurarak Almanların himayesine sığındı. Fakat 1. Dünya Savaşı sonunda, 1918’de Almanların yenilmesiyle İngilizler Gürcistan’ı işgal ettiler. Müttefikler 1920’de Gürcistan’ın bağımsızlığını tanıdılar. Fakat Gürcistan, Milletler Cemiyetine dahil edilmedi. 25 Şubat 1921’de Kızıl Ordu Tiflis’te Sovyet rejimini kurdu. 1922’den 1936’ya kadar Gürcistan Sovyet Birliğinin içinde Transkafkasya Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti olarak yer aldı. 5 Aralık 1936’da, Sovyetlerin kurduğu ve Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan’dan oluşan Transkafkas (Kafkas Ötesi) Federal Cumhuriyeti Ermenistan, Azerbeycan ve Gürcistan olarak dağıtıldı ve Gürcistan SSCB’nin asıl üyesi oldu.

Perestroyka döneminde bağımsızlığını ilan eden Gürcistan, Sovyetler Birliği’nden ayrıldığını bildirdi ve onun yerine kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu’na katılmayı da reddetti.

Gürcistan, Bolşevik devrimini izleyen yıllarda zorla S.S.C.B’ye dahil edildikten sonra ancak 1991’de S.S.C.B’nin dağılmasıyla bağımsızlığını elde edebildi. Rus bölükleri dört ana askeri alanda barışı koruma amacı ile Abhazya ve güney Osetya’nın bağımsızlık yanlısı bölgelerinde kalmaya devam etti.

2008 yılında Rusya, NATO-Gürcistan yakınlaşmasından duyduğu kaygılar nedeniyle ülkeye saldırdı ve Abhazya ile Güney Osetya tek tarflı bağımsızlıklarını ilan ettiler. Sonraki süreçte bu bölgeler Rusya ile askeri işbirliği yapmaya devam ederken Federasyon’a bağlanmak için istekli davranmaktadırlar.

Gürcistan ve Rusya’nın diplomatik ilişkilerinin geldiği nokta Türkiye-Gürcistan ilişkilerini daha da ileri bir seviyeye taşımıştır. Özellikle Ermenistan probleminden dolayı Türkiye’nin Azerbaycanla olan bağlantısı Gürcistan üzerinden sağlanmaktadır.

 

 

Gürcistan İle İlgili Çalışmalar.