Irak’ta Şii Gruplar ve Siyasete Etkileri

25 Mart 2016

Şiilerin çoğunluğu oluşturduğu birkaç ülkeden biri olan Irak, aynı zamanda Şiilik açısından en önemli merkezlere ev sahipliği yapması hasebiyle Şiiler için vazgeçilmez bir konumdadır. Dört yüz yıla yakın bir dönem boyunca Osmanlı hâkimiyetinde kalan Irak toprakları, Osmanlı Devleti’nin yıkılmasıyla birlikte Batılı devletlerin paylaşım politikalarına maruz kalmıştır. Özellikle içinde barındırdığı bol ve kaliteli petrol rezervleri dolayısıyla emperyalist ülkelerin iştahını kabartmıştır.

Ayrıca Körfez’de önemli bir yer tutan konumu sebebiyle de özellikle İngilizlerin asla vazgeçemedikleri bir öneme sahip olan Irak, 2003 Amerikan işgaline kadar azınlık yönetimi temelinde şekillendirilmiştir. Bu yönüyle komşusu Suriye’deki yönetim yapılanmasıyla benzerliğe sahip olmuştur.

İngilizlerin hâkimiyetine rıza göstermeyen Şii aşiretlerin ayaklanmaları İngilizleri önlem almaya yöneltmiş, hem Sünni olması hasebiyle ülkede Sünni azınlığının egemen olmasını hem de şerif olmasından dolayı Şiilerin de çok fazla itiraz edemeyecekleri bir isim olduğunu düşündükleri Faysal’ı Irak kralı yapmışlardır.[1] Krallığın 1958 yılında Abdülkerim Kasım tarafından sona erdirildiği darbenin ardından ülke bir dizi darbenin yaşandığı bir kaos ortamına sürüklenmiştir.

1979 yılında ülkede resmen tüm ipleri ele alan Saddam Hüseyin yönetimi ise ülkedeki en “istikrarlı” dönem olmuştur. 2003 yılındaki Amerikan işgaline kadar süren Saddam iktidarı, ülkede Sünni Arapların egemenliğine dayalı bir sistemi beraberinde getirmiştir. Şiilerin ve Kürtlerin sindirildiği bu dönemde, 2003 Amerikan işgali sonrasındaki etnik ve mezhebî çatışmanın alttan alta kızıştırıldığı bir Baas iktidarı söz konusu olmuştur.

Raporun tamamına ulaşmak için lütfen tıklayınız.


[1] Marion Farouk Sluglett, Peter Sluglett, “Irak”, DİA, Cilt 19, s. 95.