Komorlar Birliği

Komorlar Birliği

Komorlar Birliği

Temel Göstergeler
Resmi Adı Komorlar Federal İslam Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Federal Cumhuriyet
Başkent Moroni
Bağımsızlık Tarihi 6 Temmuz 1975 (Fransa'dan)
Yüzölçümü 2.235 km²
Nüfusu 808.080 (2017)
Nüfusun Etnik Dağılımı Antalote, Cafre, Makoa, Oimatsaha, Sakalava
İklimi Tropikal deniz iklimi hâkimdir. Kasım-Mayıs ayları arası yağmur mevsimidir.
Nüfus Artış Oranı %1,64 
Coğrafi Konumu Afrika kıtasına bağlı bir ada ülke konumunda olup, kıtanın doğu kesiminde, Mozambik Kanalı'nın kuzey bitim noktasında, Mozambik'in açıklarında, Hint Okyanusu'nun batı, Madagaskar'ın ise kuzeybatısında yer alır.
Din %98 Sünnî Müslüman, %2 diğer
Dil Arapça, Fransızca
Okuma Yazma Oranı %77,8 (2015
Milli Gelir 1.2 milyar dolar (2016)
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 1.529 dolar
Reel Büyüme Oranı %2.1 (2016
Enflasyon Oranı %2.2 (2016
Yoksulluk Oranı %44,8 (2004
Para Birimi Komorlar Frankı (KMF)
Ortalama Yaşam Süresi 64 yıl 
Doğal Kaynakları Baobab ağaçları, zirotora ağaçları, hindistan cevizi, meyve ağaçları
Ana İhracat Ürünleri Vanilya, ylang-ylang yağı, karanfil, parfüm esansları, kurutulmuş hindistan cevizi
Ana Tarım Ürünleri Vanilya, karanfil, kurutulmuş ve taze hindistan cevizi, muz, manyok, parfüm esansları

 

 

Ülke Tarihi

Madagaskar adası Arap coğrafyacıları tarafından Büyük Komor olarak isimlendirilirken, buranın Madagaskar adını almasıyla birlikte Büyük Komor adı takımadaların en büyüğü olan Ngazidja için kullanılmaya başlanmıştır.

8. yüzyıldan itibaren Arap denizciler vasıtasıyla İslamiyet’le tanışan bölgenin, Hz. Osman zamanında Medine’ye gelen iki Komorlu aracılığıyla İslam’la tanıştığına dair rivayetler de bulunmaktadır.

10. ve 15. Yüzyıllar arasında Kilve Sultanlığı ve Madagaskar’ın kontrolünde kalan Komor Adaları, bu yüzyıllarda aralıklarla İran Körfezi ve Güney Arabistan’dan göçler almıştır.

16. yüzyıldan itibaren takımadalarda pek çok küçük sultanlık kurulmuş, bir ara yirmiye ulaşan bu idari birimlerin sayıları tarihsel süreç içerisinde sürekli değişkenlik göstermiştir.

Avrupalı sömürgeci güçler takımadalara 16. yüzyılın başlarından itibaren ilgi duymuş, ilk olarak 1500 yılında Portekizliler çıkmış, 18. yüzyılın başlarından itibaren İngilizler takımadalar üzerindeki nüfuzunu arttırmış ve son olarak Fransa, adaları hakimiyeti altına almıştır. Bu yüzyıllar boyunca yerel unsurların yönetimi devam etmekle birlikte Avrupalı sömürgeci güçler adalar üzerinde söz sahibi olagelmişlerdir. Anjouan Adası'nın 1886'da hâkimiyet altına alınmasıyla birlikte bu tarihte bütün Komor Adaları Fransız hâkimiyetine geçmiştir.

Adalardaki geleneksel sultanlık yönetimi (emirlik) Fransız hâkimiyeti altında 1912'ye kadar devam etmiştir. Fransızlar 1912'de bütün yerel yönetimleri ve İslâmî uygulamaları ortadan kaldırarak Komorlar'ı yine kendi hâkimiyetlerinde olan Madagaskar'a bağlamıştır. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Komor Müslümanları bağımsızlık mücadelesine hız kazandırmış ve bu amaçla Tanzanya'da bazı örgütler kurulmuştur. Bu örgütler daha sonra Komor Adaları Milli Kurtuluş Hareketi bünyesinde birleşerek organize bir faaliyet içine girmiştir.

Bağımsızlık mücadeleleri sonucunda Fransa, 1974'te adaların geleceğiyle ilgili bir referandum yapmak zorunda kalmıştır. Referandumda Mayotte Adası halkının %65'i Fransız idaresinin devamını, diğer adalardaki halkın ise %95'i bağımsızlığı istemiştir. Fransa, 1 Ocak 1976'da Mayotte Adası dışındaki adaların bağımsızlığını kabul etmiştir.

Bağımsızlık sonrası devlet yönetiminin başına gelen Batı yanlısı Ali Suveylih, dinî yaşantıyı kısıtlayan birtakım reformlar gerçekleştirmiş, ancak 1978'de Ahmed Abdullah tarafından gerçekleştirilen bir darbeyle görevden uzaklaştırılmıştır. Yeni başkan Ekim 1978'de anayasayı değiştirerek devletin resmî adını Komorlar Federal İslâm Cumhuriyeti yapmıştır. Ahmed Abdullah da Fransa'yla iyi geçinmeye özen göstermesine ve İslâmîleştirme faaliyetini sadece halkı kendine bağlamak için kullanmasına rağmen Batılıların desteklediği paralı askerler tarafından kendisine karşı birkaç kez başarısız darbe girişiminde bulunulmuştur. Batılı güçler Ahmed Abdullah'ın ülkenin İslâmî kimliğine önem vermesinden rahatsız olmuştur. Ahmed Abdullah, Kasım 1989'da bir suikast sonucu öldürülmüş ve yerine Said Muhammed Çuhar geçirilmiştir. Bugün devlet yönetiminin başında Azali Assoumani bulunmaktadır.

Siyasî Durum

Ada olması nedeniyle kara komşusu bulunmayan Komorlar’a deniz sınırı bulunan Madagaskar ülkenin güneydoğusunda yer alır. Afrika anakarasına en yakın nokta ise 297 km uzaklıktaki Mozambik kıyılarıdır. Komorlar coğrafî olarak Mayotte ile birlikte Komor Takımadaları'nın bir parçasını oluşturmaktadır. Büyük Komor Adası ülkenin en büyük adası konumunda olup, ülkenin başkenti de bu ada üzerindedir. Anjouan Adası ülkenin ikinci büyük adası olup, Büyük Komor Adası’nın 200 km. doğusunda yer alır. Ülkenin büyük çoğunluğunu oluşturan üç adadan en küçüğü ise Mohéli Adası’dır. Bu üç adanın haricinde birçok küçük adacıklar da ülkenin hâkimiyeti altındadır. Komorlar sahip olduğu 2.034 km² (hak iddia edilen Mayotte adası ile birlikte 2.235 km²) yüz ölçümü ile dünyanın en küçük ülkelerinden biri konumundadır.

Ülkede bağımsızlığın ilan edildiği 1975 yılından günümüze kadar yirmiden fazla darbe girişimi meydana gelmiştir. 2008 yılında Komorlar’a çokuluslu askerî müdahale yapılmıştır. 2009 yılında, Komorlar Birliği’nin yönetim sisteminde değişiklik yapılmasını öngören bir anayasa değişikliği teklifi halkoyuna sunulmuştur. Sonuç olarak, cumhurbaşkanlığının her seçim döneminde, üç ada arasında sırasıyla el değiştirmesini sağlayan bir yeni sistem kabul edilmiştir. Ülkede son kabine değişikliği 17 Temmuz 2017 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Fransa ile devam eden Mayotte Adası sorunu ülkenin toprak bütünlüğünü ilgilendiren önemli bir sorun olarak ciddiyetini korumaktadır. 1974 yılında düzenlenen referandumda üç ada (Büyük Komor, Anjuan, Moheli) bağımsızlıktan yana oy kullanırken, coğrafî olarak Komor Adaları’nın bir parçası olan Mayotte Fransa’ya bağlı kalmayı tercih etmiştir. BM kapsamında Mayotte konusunda 1995 yılına kadar çeşitli kararlar alınmış, ancak daha sonra Mayotte konusu BM gündemine gelmemiştir. 29 Mart 2009 tarihinde yapılan yeni bir oylamada ada halkının %95’i Fransa’nın bir parçası olmayı kabul etmiştir, Fransız Meclisinin Mart 2011’de aldığı karar uyarınca, Mayotte Fransa’nın 101. vilayeti olmuştur.

İktisadî Durum

Komorlar Birliği, BM tarafından yapılan sınıflandırmaya göre “En Az Gelişmiş Ülkeler” arasında yer almaktadır. Ülkede yaşam standartları son derece düşük olmakla birlikte Komorlar gelişmekte olan bir ekonomiye sahiptir. Ülkeyi oluşturan adalar arasındaki yetersiz ulaşım bağlantıları da var olan birkaç doğal kaynağın işlenmesinde ve dağıtımında sorun oluşturmaktadır.

Ülkedeki ekonomik büyüme 2016 yılında %2,1, enflasyon %2.2 olarak gerçekleşmiştir. Millî gelirin %40’ını tarım, balıkçılık ve ormancılık oluşturmakta, işgücünün %80’e yakını bu sektörlerde istihdam edilmekte ve ihracatın da büyük bölümü bu sektörlere dayanmaktadır. 2016 yılında millî gelirin sektörel dağılımı %49,6 tarım, %12,2 sanayi ve %38,2 hizmet şeklinde gerçekleşmiştir.

Komorlar vanilya üretimi bakımından dünyada ikinci sırada yer almaktadır. Aynı zamanda karanfil ve ylang ylang yağı da önemli gelir kaynakları arasındadır.

Müslümanların Durumu

İslamiyet Komorlar’a 8. Yüzyılın başlarından itibaren Arap denizciler vasıtasıyla girmiş ve hızlıca yayılmıştır. O tarihten itibaren de yüzyıllar boyunca Arap ve Hint etkisi adalar üzerinde devam etmiştir. Adalar İslamiyet’le birlikte gelişmiş ve Müslümanlar burada pek çok sultanlıklar kurarak adaların gelişimine büyük katkı sağlamışlardır.

Bugün ülkede yaşayanların tamamına yakını Müslümandır ve Şafiî mezhebine mensuptur. Devletin resmî adı Komorlar Federal İslam Cumhuriyeti’dir. Ülke genelinde sekiz yıllık okula gitme zorunluluğu bulunmakta olup, okul öncesi eğitimde çocuklara iki yıllık zorunlu Kuran-ı Kerim eğitimi verilmektedir. Komorlar'da 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2015 tahmini verilerine göre %77,8 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %81,8 iken, kadınlarda %73,7 seviyesindedir.

Türkiye-Komorlar Birliği İlişkileri

Türkiye, Komorlar’ın 1975 yılındaki bağımsızlık ilanını aynı yıl tanımış ve 1979 yılında Komorlar Birliği ile diplomatik ilişki kurmuştur. Günümüzde gelişen ikili ilişkiler ile Türkiye, Komorlar Birliği’nin ihracat yaptığı ülkeler arasında ikinci sırada yerini almaktadır. Türkiye, Komorlar’ın önemli ticarî ortaklarındandır.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi olan Komorlar Birliği, uluslararası platformlarda Türkiye ile yakın işbirliği içerisindedir. Türkiye’nin Komorlar’ın toplam ithalatında %12’lik pay sahibi olması son dönemde güçlenen ilişkilerin bir göstergesidir.

İki ülke yönetimi arasındaki üst düzey ziyaretler son yıllarda artan bir ivme ile devam etmektedir. Son olarak 13 Aralık 2017 tarihinde İstanbul'da düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Olağanüstü Zirvesi’ne katılmak üzere Komorlar Birliği Devlet Başkanı Azali Assoumani ülkemize bir ziyaret gerçekleştirmiştir.

 

Komorlar Birliği İle İlgili Çalışmalar.