Moğolistan

Moğolistan

Moğolistan

Temel göstergeler
Resmi adı Moğolistan
İdari Birimleri 18 bölge ve 3 belediye; Arhangay, Bayanhongor, Bayan-Olgiy, Bulgan, Darhan, Dornod, Dornogovi, Dundgovi, Dzavhan, Erdenet, Govi-Altay, Hentiy, Hovd, Hovsgol, Omnogovi, Ovorhangay, Selenge, Suhbaatar, Tov, Ulaanbaatar, Uvs
Başkent Ulan Batur
Bağımsızlık tarihi 11 Temmuz 1921 (Çin’den)
Yüzölçümü 1.564.116 km²
Coğrafi konumu Kuzey Asya’da, Çin ve Rusya arasında yer alır.
İklimi Çöl iklimi ve karasal iklim
Doğal kaynakları Petrol, bakır, molibden, tungsten, fosfat, kalay, nikel, volfram, altın, gümüş, demir
Arazi yapısı Geniş çöl ve yarı çöllükler, çimenlerle kaplı stepler, batı ve güneybatıda dağlar
Doğal afetler Toz ve kar fırtınaları, otlak ve orman yangınları, kuraklıklar
Nüfusu 3.031.330 
Nüfusun etnik dağılımı %81,9 Moğol, %3,8  Kazak, %14,3 diğer 
Din %53 Budist, %3 Müslüman, %2,9 Şaman, %2,2 Hristyan, %39 diğer 
Diller Moğolca, Türkçe, Rusça 
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 12,200 dolar
Para Birimi Togrog / Tugrik (MNT)
Endüstri İnşaat malzemeleri, madencilik, yiyecek içecek, hayvansal ürünler
Tarım ürünleri Buğday, arpa, patates, ekinler, koyun, keçi, sığır, deve, at
İhracat ürünleri  Bakır, canlı hayvan, hayvansal ürünler, kaşmir, yün, deri, metaller
İthalat ürünleri Makine ve parça, yakıt, gıda maddeleri, endüstriyel tüketim malları, kimyasallar, yapı malzemeleri, şeker, çay

Ülke Tarihi

Moğolistan’da yaşayan Altay halklarını Türklerin kurduğu büyük Hun İmparatorluğu birleştirdi. Milattan önce 3. yüzyıldan itibaren bölge Türklerin hâkimiyetine geçti. 13. yüzyılın başına kadar bölgeye Büyük Hun İmparatorluğu, Apar (Avar, Juan-Juan), Göktürk, Uygur, Karahitay devletleri hâkim oldu. Cengiz Han’ın birleştirip örgütlediği kabilelerle, 1205’te Moğolistan’da ilk Moğol Devleti kuruldu. Cengiz Han’ın kurmuş olduğu Moğol Devleti’nin adı, ulus olarak Moğolları değil, bölge halklarını anlatmaktaydı. Zaten ondan önce Moğol sözcüğü kullanılmamaktadır. Cengiz Han, 1227’de ölünce Moğol İmparatorluğu oğulları arasında bölüşüldü. Moğolistan’a Ögedey ve Toluy’un neslinden hanlar, 1634 yılına kadar hâkim oldu. 1634’te Mançu Hanedanı’nın hâkimiyetine geçti. 17. yüzyılda Çarlık Rusyası, bölgeyi kontrolüne almak için girişimlere başladı. 18. yüzyılda Moğolistan’da Rus ve Çin yanlılarının mücadelesi başladı. Moğol prenseslerinin Çinliler gibi yaşaması Moğolistan’da milliyetçilik akımının başlamasına neden oldu. Katolik misyonerlerinin faaliyetleriyle Moğolistan’da Hristiyanlaşma başladı. Misyonerler Uzak Doğu’da dayanak noktası elde etmek ümidiyle Moğolistan’ın bağımsızlığını desteklediler. Bağımsızlık düşüncesi yayıldı. 1912’de Çin’de Mançu hanedanının yıkılmasıyla Moğol prensleri Rusların da yardımıyla Moğolistan’ın bağımsızlığını ilan ettiler. Çinlilerle mücadeleye girişen Moğollar, 1915’te Çin’e de bağımsızlıklarını tanıttılar.

Çin-Japon Savaşı’nda Moğolistan’da bir yer altı faaliyeti olarak komünist hareket başlatıldı. Japonya’nın Kuzey Çin’e girmesiyle 1935-1937’de Moğolistan işgale uğradı. İşgal neticesinde bölgede mahalli muhtarlıklar oluşturuldu. 1945’te İkinci Dünya Savaşı’nın bitmesiyle ülkedeki bağımsızlık yanlısı örgütler faaliyetlerini komünizm ekseninde devam ettirdiler. Komünizme karşı mücadele eden örgütlerin zayıflatılmasıyla iç Moğolistan, Çin’in hâkimiyetinde muhtar hâle getirildi. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dış Moğolistan’da, ABD ve İngiltere’nin tavsiyesiyle, Moğolistan Halk Cumhuriyeti kuruldu. 20 Ekim 1945’te referandumla bağımsızlığını ilan eden Moğolistan, önce milliyetçi Çin tarafından tanındı. 1946’da Moğolistan Halk Cumhuriyeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği aralarında ittifak imzalandı. 1961’de Moğolistan Birleşmiş Milletler Örgütü’ne kabul edildi. Sovyetler Birliği’ndeki ve Doğu Avrupa’daki komünist yönetimlerinin çöküşü, komünizmle yönetilen Moğolistan’ı da etkiledi. 1990’da çok partili sisteme geçilerek ekonomik, sosyal ve siyasal reformlar yapıldı. Moğolistan ilk kez 1990 senesinde çok partili seçime gitti. Moğolistan’da bulunan Rus birlikleri, yapılan anlaşma sonucu geri çekildi.

Moğolistan İle İlgili Çalışmalar.