Yükleniyor...

Nijer

Temel Göstergeler
Resmi Adı Nijer Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Başkanlık tipi cumhuriyet
Bağımsızlık Tarihi 3 Ağustos 1960 (Fransa’dan)
Başkent Niamey (800 Bin)
Yüzölçümü 1,267 milyon km²
Nüfusu 22.2 Milyon (2018)
Nüfusun Etnik Dağılımı %56 Hausa, %22 Djerma, %8,5 Fula, %8 Tuareg, %4,3 Beri Beri (Kanouri),%1.2 Arap, Toubou ve Gourmantche
İklimi Çöl iklimi. Daha çok sıcak, kuru ve tozludur; kuzey sınırında tropikal iklim tipi görülür.
Doğal Afetler Tekrarlanan kuraklıklar
Coğrafi Konumu Denize kıyısı bulunmayan Nijer kuzeyde Cezayir, kuzeydoğuda Libya, doğuda Çad, güneyde Nijerya, güneybatıda Benin ve Burkina Faso, batıda Mali ile komşudur.
Komşuları Cezayir, Benin, Burkina Faso, Çad, Libya, Mali, Nijerya
Dil Fransızca (resmî), Hausa, Djerma
Din %98 Müslümanlık, % 2 yerel inançlar ve Hristiyanlık
Ortalama Yaşam Süresi 55 Yıl (2015)
Okuma-Yazma Oranı %19.1 (2015)
Para Birimi Batı Afrika CFA Frangı
Millî Gelir 7.5 milyar dolar
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 388 dolar
İşsizlik Oranı %2.6 (2016)
Enflasyon Oranı %6.1 (2018)
Yoksulluk Oranı %45.4 (2015)
Reel Büyüme Hızı %5 (2017)
Doğal Kaynakları Uranyum, kömür, demir, kalay, fosfat, altın, petrol
Tarım Ürünleri Pamuk, darı, manyok, pirinç
Endüstri Uranyum madenciliği, çimento, tuğla, tekstil, gıda ürünleri, kimyasal ürünler
Başlıca Ticaret Ortakları Fransa, Çin, ABD, Nijerya, Tayland, Malezya
İhracat Ürünleri Uranyum, petrol yağları, altın, hayvansal ürünler, bazı tarım ürünleri
İthalat Ürünleri Hava taşıtları aksamı, pirinç, palm yağı, çimento, petrol yağları, otomobil, ilaç

Ülke Tarihi

Bugün Nijer topraklarının bulunduğu coğrafya, yüzlerce yıldır kuzeyindeki Berberîlerle Afrika’nın merkezi konumundaki Biladüssudan arasında bir geçiş bölgesi olagelmiştir.

666 yılında İslam orduları Kuzeydoğu Nijer’deki Kavar’ı fethetmiş, ancak İslamiyet’in bölgede kalıcı hale gelişi 10. Yüzyılda gerçekleşmiştir. Yüzyıllar boyunca bölge coğrafyasındaki diğer topraklar ile birlikte, Songay Sultanlığı, Kanim-Bornu Sultanlığı, Timbuktu Paşalığı gibi bölgede söz sahibi devletlerin hakimiyeti altında kalmıştır.

19. yüzyılın ortalarında Fizan’ın Osmanlı Devleti tarafından bir sancak merkezi yapılmasını takiben, önce Nijer’in doğusundaki Kavar sultanı, ardından yüzyılın sonlarına doğru Çad’ın kuzeyindeki Tibular Osmanlı’ya tabi olmuştur. Ancak kıtanın iki büyük sömürgecisi İngiltere ve Fransa bölgenin paylaşımı üzerinde kendi aralarında antlaşmış, böylece Nijer’in bugünkü sınırları 20. Yüzyıl başlarında şekillenmiştir.

20. yüzyılın başlarında Fransızlar Batı Afrika’daki sömürgeci uygulamaları kapsamında Nijer’in batısını işgal etmiş ve Senegal-Çad arasında kalan bu bölgeyi Yukarı Senegal-Nijer olarak isimlendirmiştir. Osmanlı Devleti, kıtadaki varlığının sona erdiği 1912 yılına kadar, Fransız işgaline karşı kendilerine iletilen yardım taleplerine kayıtsız kalmamış, ancak devletin dört bir yanında devam eden savaşlar bu desteğin sınırlı düzeyde kalmasına sebep olmuştur. Böylece Nijer yüzyılın ilk çeyreğinde tamamıyla Fransız sömürgesi haline gelmiştir.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında, kıtadaki diğer başka devletlerde görüldüğü gibi, Fransa’nın denizaşırı toprağı statüsü kabul edilen Nijer, 1956 yılında özerklik hakkı kazanmış, 1958 yılında kısmî bağımsızlık, 3 Ağustos 1960’ta da tam bağımsızlığını ilan etmiştir.

Geride kalan yarım yüzyılı aşkın tarihinde çoğunlukla askerî rejimler tarafından idare edilen Nijer’de ilk devlet başkanı Hamani Diori 1960-1974 yılları arasında görev yaparken, 1974-1987 yılları arasında ülkeyi Seyni Kountche yönetmiştir. Ülke yönetiminde daha sonra sırasıyla Ali Saibou (1987-1993), Mahamane Ousmane (1993-1996), İbrahim Bare Mainassara (1996-1999), Daouda Malam Wanke (1999), Mamadou Tandja (1999-2010) ve Salou Djibo (2010-2011) görev almışlardır. 2011 ve 2016 yılında yapılan seçimleri kazanan Mahamadou Issoufou halen devlet başkanlığı görevini sürdürmektedir.

Siyasî Yapı

Ülke parlamenter demokratik sisteme geçişin gerçekleştiği 1974 yılından 1993 yılına kadar askerî rejim tarafından idare edilmiştir. Günümüzde yarı-başkanlık sistemi ile yönetilen Nijer’de bağımsızlığından bu yana dört askerî darbe yaşanmıştır.

2010 yılında gerçekleşen son askerî darbenin ardından 2011 yılında yapılan seçimleri Mahamadou Issoufou kazanmış ve cumhurbaşkanı olmuştur. 2016 yılında düzenlenen seçimlerin ikinci turunda %92.5 oy alarak ikinci kez seçilen Issoufou halen bu görevini sürdürmektedir.

Anayasaya göre, başkanlar beş yıllık dönem için seçilmektedir. Ulusal meclis, 105 üyenin çok koltuklu seçim bölgesinde, 8 üyenin ise tek koltuklu ulusal azınlık seçim bölgesinde seçildiği toplam 113 üyeye sahiptir. Seçilen meclis üyelerinin görev süreleri beş yıldır.

Ekonomik Durum

Nijer’in ekonomisi tarım, hayvancılık ve madenciliğe dayanmaktadır. Millî gelirin %40’ı tarımdan sağlanırken, istihdamın %80’i de bu sektöre aittir. Yıllık ticaret hacmi 3 milyar dolar, GSYİH 8 milyar dolar civarındadır.

Sahip olduğu yaklaşık 300 bin ton uranyum rezervi ile bu alanda dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olan Nijer, yeraltı kaynaklarını kendi çıkarları için kullanamamanın sıkıntısını yaşamaktadır. Öyle ki sömürge sonrası dönemi bağlayıcı antlaşmalar, Fransa’yı hala Nijer’de ayrıcalıklı konumda tutmakta, bu ayrıcalıklar madenlerin işletilmesi ve satışına da yansımaktadır. Dünyanın en büyük uranyum üreticilerinden olan Nijer’de ihracatın önemli bir kısmını başta uranyum olmak üzere, petrol ve altın gibi madenler teşkil etmektedir.

Nijer bugün dünyanın en yoksul birkaç ülkesinden biri konumundadır. Nüfusun üçte biri açlık sorunu ile karşı karşıyadır. Ancak sahip olduğu genç nüfus (%49’u 15 yaş altı), zengin yeraltı kaynakları ile ciddi bir potansiyel de taşımaktadır. Önümüzdeki yıllarda uranyum ihracatından elde edilen gelirlerin artması ve petrol ihracatına başlanması ile birlikte, son yıllarda yüksek seyreden ekonomik büyümenin daha da artacağı tahmin edilmektedir.

Öte yandan Nijer’in de üyesi olduğu Batı Afrika Ülkeleri Merkez Bankası (BCEAO) üye ülkeler arasında para ve gümrük birliğinin yanı sıra, serbest dolaşım gibi imtiyazlar da içermektedir. 2020 yılında Batı Afrika Parasal Bölge (WAMZ) ülkeleri ile BCEAO ülkelerinin birleşmesiyle 15 ülke arasında ortak para birimi, serbest mal ve insan dolaşımına geçilmesi planlanmaktadır.

Türkiye ile İlişkiler

İki ülke arasında olumlu yönde seyreden ilişkiler son yıllara kadar oldukça sınırlı düzeyde kalmış, özellikle 2010’lu yıllarda ise ivme kazanmaya başlamıştır. İki ülke karşılıklı olarak büyükelçiliklerini 2012 yılında hizmete açmıştır. Nijer’in ayrıca İstanbul, Bursa ve Antalya’da fahri konsoloslukları da bulunmaktadır. Büyükelçiliklerin hizmete girdiği 2012 yılından bu yana Türkiye ile Nijer arasında 28 antlaşma imzalanmıştır.

İki ülke arasında son yıllarda en üst düzeyde ziyaretler gerçekleşmekte, bu da ikili ilişkilerdeki çıtayı daha da yükseltmektedir. 2013 yılında R. Tayyip Erdoğan’ın Başbakan sıfatı ile gerçekleştirdiği ziyarete, mevcut Cumhurbaşkanı Mahamadou Issoufou 2014 ve 2015 yılında mukabele ederek Türkiye’yi ziyaret etmiş, Ocak 2018’de Nijer Başbakanı Brigi Rafini de ülkemize bir ziyaret gerçekleştirmiştir.

İki ülke birbirlerinin başlıca ticaret ortakları arasında yer almasa da, son yıllarda ticaret hacminde gözle görülür bir artış kaydedilmiştir. Öyle ki 2000’li yılların başlarında yıllık 1 milyon doları dahi bulmayan ticaret hacmi, 2007 yılında 12 milyon dolara, 2013 yılında da en yüksek seviyesi olan 46 milyon dolara yükselmiş, 2017 yılında da 39 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu rakamın tamamına yakını Türkiye’den Nijer’e ihracat şeklinde gerçekleşmektedir. Türkiye’nin Nijer’e ihraç ettiği ürünlerin önemli bir bölümünü gıda mamülleri oluşturmaktadır.

Öte yandan Türkiye TİKA gibi kamu kurumları ve STK’lar aracılığıyla Nijer’in kalkınmasına yönelik projeleri hayata geçirmektedir. Eğitimden tarıma, sağlıktan barınmaya kadar pek çok alanda gerçekleştirilen hizmetler, Türkiye ile Nijer arasındaki köprüleri daha da kuvvetlendirmektedir. Ayrıca her yıl onlarca öğrenci Türkiye bursları kapsamında üniversite eğitimi almak için ülkemize gelmektedir.

Müslümanların Durumu

İslamiyet bölgeye henüz H. 1. yüzyılda (666) İslam fetihleri ile ulaşmış, 10. yüzyıldan itibaren bölge tamamen İslamlaşmıştır. Özellikle bugünkü Çad, Moritanya ve Mali topraklarında yaşayan unsurlarla birlikte bölgede İslamiyet’in yayılmasında etkili olmuştur. Ayrıca Kadiriyye başta olmak üzere, Halvetiyye, Ticaniyye ve Senusiyye tarikatları da bölgede etkin olan tasavvuf hareketleridir. Kadiriyye ve Halvetiyye bölgede İsamiyet’in yayılması ve kökleşmesinde etkili olurken, Ticaniyye ve Senusiyye ise özellikle 19. yüzyılda Fransa’nın sömürge hareketlerine karşı halkın kenetlenmesi ve mücadele etmesinde rol almışlardır.

Sömürge dönemi boyunca Fransızlar, Nijer’de İslam’a ve Müslümanlara karşı son derece katı politikalar izlemiş, topluma liderlik edecek alimler ve tarikat önderleri hapse atılmış, pek çoğu öldürülmüştür.

Bağımsızlığın kazanılmasından sonra ülkede dinî yapılar teşekkül etmiş, ülke 1974 yılında İslam Konferansı Teşkilatı’na üye olmuştur. Bugün nüfusunun tamamına yakını Müslüman olan Nijer’de halk Malikî mezhebine mensuptur.

Dünyanın en yoksul, aynı zamanda en düşük okuryazar oranına sahip ülkelerinden biri konumundaki Nijer’de eğitimsizlik diğer alanlarda olduğu gibi dinî yaşam bakımından da önemli bir sorundur. İnançlarına bağlılığı üst düzeyde olan Nijer Müslümanlarının bugün en büyük ihtiyacı, ülkenin her bakımdan kalkınması için gerekli olan eğitim olanaklarının hızlı bir şekilde işlerlik kazanmasıdır.

Diğerleri