Senegal

Senegal

Senegal

Temel Göstergeler
Resmi Adı Senegal Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Başkanlık Tipi Cumhuriyet
Bağımsızlık Tarihi 4 Nisan 1960 (Fransa'dan)
Başkent Dakar (2.5 milyon)
Yüzölçümü 196.190 km²
Nüfusu 16.2 milyon (2018)
İklimi Tropikal iklim
Coğrafi Konumu Orta Afrika’nın batısında Atlas Okyanusu kıyısında Gineua-Bisse ve Moritanya arasında yer alır.
Komşuları Gambiya 740 km, Gine 330 km, Gine Bissau 338 km, Mali 419 km, Moritanya 813 km
Dil Fransızca (resmî), Wolof, Pulaar, Jola, Mandinka
Din %92 Müslümanlık, %6 yerel inançlar, %2 Hristiyanlık
Ortalama Yaşam Süresi 61 yıl
Okuma-Yazma Oranı %58
Para Birimi Afrika frankı (XOF)
Millî Gelir 16 milyar dolar (2017 IMF)
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 998 dolar
İşsizlik Oranı %10.8
Enflasyon Oranı %0.1 (2018)
Reel Büyüme Hızı %6.8 (2017 IMF)
Doğal Kaynakları Balık, fosfat, demir
Doğal Afetler Su baskınları, periyodik kuraklıklar
Tarım Ürünleri Yer fıstığı, darı, mısır, pirinç, domates, sebze
İhracat Ürünleri Balık, fındık, petrol ürünleri, fosfat, pamuk
İthalat Ürünleri Yiyecek ve içecek, tüketim malları, petrol ürünleri
Başlıca Ticaret Ortakları Fransa, İsviçre, Çin, Hindistan, Mali, Nijerya

Ülke Tarihi

Senegal topraklarının yer aldığı coğrafya ile ilgili araştırmalar, bu bölgede insanlık tarihinin bilinen en eski devirlerinden itibaren yerleşimin olduğunu göstermektedir. Ancak bilinen en eski yazılı kaynaklar 9. Yüzyıldan itibaren bölgede varlık gösteren Tekrûr Devleti hakkındadır. Bu coğrafyada o yüzyıllardan itibaren Gane Devleti, Volof Krallığı, Mali Sultanlığı ve irili ufaklı diğer yerel emirlikler hüküm sürmüştür.

15. yüzyılın ortalarından itibaren bölgede siyasî istikrarsızlıklar baş göstermiş ve sömürgecilik faaliyetleri başlamıştır. Önce Portekiz, ardından Hollanda, Fransa ve İngiltere’nin Senegal’i ele geçirme çabası, özellikle Fransa ve İngiltere arasında bir buçuk asır süren bir mücadeleye sebebiyet vermiştir. Nihayet 19. Yüzyılın başlarında Fransa bölgenin hakimiyetini tamamen ele geçirmiştir.

Senegal yüzyıllar boyunca sömürgeci devletlerin köle ticaretinin merkezi konumunda yer almıştır. Milyonlarca Senegalli 19. Yüzyıl ortalarına kadar Avrupa devletlerinin Amerika kıtasındaki yeni sömürgelerinde çalıştırılmak üzere taşınırken, aynı zamanda diğer Afrika ülkelerinden getirilen kölelerin aktarılmasın noktasında da bir merkez hüviyeti görmüştür.

Senegal’deki sömürge faaliyetleri kapsamında yaklaşık üç asır misyonerlik faaliyetleri sürdüren Fransa, bu çabalarının karşılığını alamamış ve nüfusun yalnızca %5’lik kısmını Hristiyanlaştırabilmiştir. 19. Yüzyıl ortalarında Fransızlara karşı mücadele etmek üzere bir devlet kuran el-Hâc Ömer, bölgedeki pek çok kabilenin de desteğini almayı başarmış, ancak bir süre sonra Mali’ye çekilmek zorunda kalmıştır. Yüzyılın sonlarında, 1895’te, Fransa, Mali, Nijer, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti topraklarını ele geçirip Fransız Batı Afrikası adıyla bir federasyon oluşturan Fransa, bölgedeki en önemli merkezi konumunda bulunan Dakar’ı 1902’de Fransız Batı Afrikası’nın merkezi olarak belirlemiştir. Diğer Afrikalı unsurlar gibi Senegalliler de, 1. ve 2. Dünya Savaşı’nda Fransa saflarında savaşmaya zorlanmıştır.

2. Dünya Savaşı sonrasında Fransa Senegallilere Fransa vatandaşlığı hakkı tanımış ve Senegal Fransa’nın bir vilayeti olarak ilan edilmiştir. 1958’de Fransız Uluslar Topluluğu içinde özerk bir cumhuriyet haline gelen Senegal, kısa süre Mail ile birlikte Mali Federasyonu’nu teşkil etse de, 1960 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir.

Siyasî Yapı

4 Nisan 1960 tarihinde Fransa’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden Senegal cumhuriyet ile yönetilmektedir. Ülkede diğer Afrika ülkelerinin aksine bugüne kadar herhangi bir darbe girişimi yaşanmamıştır. Nüfusun tamamına yakını Müslüman olmasına karşın, ülkeyi 1976 yılına kadar Hristiyan Léopold Sédar Senghor tek parti iktidarıyla yönetmiş ve 1980’e kadar devlet yönetiminin başında kalmıştır. Senghor’un ardından, 1970 yılından itibaren başbakan olarak görev yapan Abdou Diouf göreve gelmiş ve 2000 yılına kadar bu görevde kalmıştır. 2000 yılında yapılan seçimleri kazanan Abdoullaye Wade Senegal’deki kırk yıllık Sosyalist Parti iktidarı sona erdirmiş ve 2012’ye kadar iktidarda kalmıştır. 2012 ve 2017 yılındaki seçimleri kazanan Macky Sall halen devlet başkanlığı görevini sürdürmektedir.

Meclisin iki bölümden oluştuğu ülkede, başkanlık sistemi bulunmaktadır. Ulusal Mecliste 150, senatoda 100 üye bulunmaktadır. Senato üyelerinin 35’i seçimle 65’i de Başkan tarafından belirlenmektedir. Ülkede 14 bölgesel yönetim bulunmakta ve her biri Başkan tarafından atanan Vali tarafından idare edilmektedir.

Coğrafî Yapı

Güneydoğusu dışında, Senegal oldukça düz ve alçak bir ülkedir. İklimi çok sıcaktır. Kuzeyde sakızağacı ve mimoza, Senegal Irmağı vadisinde de arapzamkı çıkarılan akasya ağaçları yetişir. Orta kesimi çöl gibi kumluk bir alandır. Güneyi ise tropik bitki örtüsüyle kaplıdır. Ülkedeki yabanî hayvanlar arasında en önemlileri maymun, antilop, aslan ve sırtlandır. Akarsularda timsah, suaygırı ve kaplumbağalar bulunur. Senegal'in başkenti Dakar'daki pembe göl bakteriler hariç hiçbir canlının yaşayamayacağı kadar tuzludur.

Etnik Yapı

Birçok Afrika ülkesinde olduğu gibi, Senegal halkının etnik kökeni de çeşitlilik göstermektedir. Senegal nüfusunu oluşturan birçok etnik grup vardır. Bunların %43’ü Wolof-Serer, %24’ü Pular, %15’i Jola, geri kalanı ise Mandinga, Soninke, Avrupalılar, Lübnanlılar ve diğer etnik gruplar oluşturur. Ülkenin %92'sini Müslümanlar, geri kalanı ise Hristiyanlar ve yerli inanışlara mensup olanlar oluşturur. Ülkenin resmî dili Fransızcadır fakat birçok kişi Wolof, Pulaar, Jola veya Mandinka gibi yerli dilleri de konuşmaktadır.

Ekonomik Yapı

Senegal, Batı Afrika’nın gelişmiş ekonomilerinden biridir. Son yıllarda uygulanan reformlar ve istikrarlı siyasî yapı bunda etkili olmuştur. Ekonominin tarıma dayalı olduğu ülkede doğal kaynaklar sınırlıdır. Tarım sektörü işgücünün %70’ine istihdam sağlamaktadır.

Ülke ekonomisinin başlıca sorunlar; sömürge sonrası travmalar, eğitim imkanlarının kısıtlı oluşu, ihracatın çeşitlendirilememesi, cari açık, yüksek işsizlik oranı ve yoksulluktur. İşsizlik ve yoksulluk sebebiyle, Avrupa ülkelerine göçler yaşanmaktadır. Senegal'de ekili alanların önemli bir bölümü yerfıstığına ayrılmıştır. Bundan başka darı, pirinç, pamuk ve şekerkamışı yetiştirilir. Bol miktarda balık avlanır. En gelişmiş sanayileri yerfıstığı yağı işleme ve balık konserveciliğidir. Ülke için en önemli döviz getirici sektör olarak turizm sayılabilir. Dakar, Thiès ve Ziguinchor turizmde hareketliliğin yaşandığı bölgelerdir. Gelen turistlerin çoğunluğu Avrupalı, yarıdan fazlası ise Fransızdır.

Türkiye-Senegal İlişkileri

Türkiye ile Senegal ilişkileri son yıllarda canlanma göstermektedir. Türkiye Senegal’deki büyükelçiliğini, ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1960 tarihinde, Senegal de ülkemizdeki büyükelçiliğini 2006 yılında açmıştır. İki ülke arasında en üst düzeyde ziyaretler gerçekleşmektedir. Son olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Mart 2018’de Senegal’i ziyaret etmiştir. Bunun dışında bakanlıklar ve çeşitli heyetler düzeyinde de sık sık karşılıklı ziyaretler yapılmaktadır. İki ülke arasında THY tarafından İstanbul-Dakar hattında doğrudan seferler düzenlenmektedir.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2005 yılında 35 milyon dolar seviyesindeyken, 2010 yılında bu rakam 84 milyon dolara, 2015 yılında 133 milyona yükselmiş, 2017 yılında ise 248 milyona ulaşmıştır. Hızla yükselen ticaret hacminin tamamına yakını Senegal’e ihracat şeklinde gerçekleşmektedir. İki ülke arasındaki ticaret hacminin önümüzdeki dönemde benzer şekilde yükselerek devam etmesi hedeflenmektedir.

Müslümanların Durumu

Senegal bölgesinin İslamiyet’le ilk olarak 11. yüzyılın ilk yarısında tanıştığı tahmin edilmektedir. Bu tarihlerden itibaren İslam Senegal’de kabul görerek yaygınlaşmış ve Batı Afrika’da hızlı bir gelişme süreci göstermiştir. Bölgede İslamiyet’in ulaştığı ilk zamanlardan bu yana tarikat hareketlerinin güçlü olduğu bilinmektedir. Bu noktada Kadiriyye, Ticaniyye ve Mürîdiyye tarikatları zikredilebilir.

Senegalli Müslümanlar özellikle 19. Yüzyılın ortalarında el-Hâc Ömer liderliğinde Fransız sömürgeciliğine karşı mücadele etmiş ve halkı bir arada tutarak Fransız politikalarının kolay uygulanmasına engel olmuştur.

Bağımsızlık sürecinde 1953 yılında Dakar’da kurulan Müslüman Kültür Birliği (Union Culturelle Musulmane) Batı Afrika bölgesindeki toplumların yeniden İslâmî kimliğe kavuşmasında etkili olmuş, bağımsızlık sonrasında din hizmetleri vazifesi gören kuruluşlar 1977’de İslâm Dernekleri Federasyonu (Fédération des Associations Islamiques [FAIS]) adı altında birleştmiştir 1978’de kurulan Cemâatü İbâdi’r-rahmân ise daha çok eğitim öğretime ağırlık vermektedir. Senegal ayrıca 1969’da İslâm Konferansı Teşkilâtı’na da üye olmuştur.

Senegal İle İlgili Çalışmalar.