Yükleniyor...

Sierra Leone

Sierra Leone

Sierra Leone

Temel Göstergeler
Resmi Adı Sierra Leone Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Başkanlık Tipi Cumhuriyet
Bağımsızlık Tarihi 27 Nisan 1961 (İngiltere'den)
Başkent Freetown (850 Bin)
Yüzölçümü 71.740 km2
Nüfusu 7.7 milyon (2018)
Nüfusun Etnik Dağılımı %90 Afrikalı Yerel Unsurlar, %10 Diğer (Avrupalılar, Lübnanlılar, Pakistanlılar, İranlılar)
İklimi Tropikal iklim
Coğrafi Konumu Batı Afrika'da, Kuzey Atlas Okyanusu kıyısında, Gine ve Liberya arasındadır.
Komşuları Gine 652 km, Liberya 306 km
Dil Krio (Halkın %97'si bu dili konuşmaktadır.)
Din %60 Müslümanlık, %30 yerel inançlar, %10 Hristiyanlık
Ortalama Yaşam Süresi 51 yıl (2015)
Okuma-Yazma Oranı %48 (2015)
Para Birimi Leone (SLL)
Millî Gelir 4 milyar dolar (2017)
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 623 dolar
İşsizlik Oranı %3 (2016)
Enflasyon Oranı %15.3 (2017)
Reel Büyüme Hızı %6.3 (2016)
Doğal Kaynakları Elmas, titanyum, boksit, demir, altın, krom
Başlıca Ticaret Ortakları ABD, Belçika, İngiltere, Çin, Hindistan, BAE, Nijerya, Fildişi Sahilleri
İhracat Ürünleri Elmas, kakao, kahve, balık
İthalat Ürünleri Gıda maddeleri, makine ve ekipman, yakıt ve yağlar

Ülke Tarihi

Ülke tarihine ilişkin bilgiler oldukça sınırlıdır. Bölgenin 8. yüzyıldan itibaren çevre kabilelerden göç hareketleriyle şekillendiği, Mali’den sürülen ve günümüzdeki en büyük etnik grup olan Mandeler ve Susuların 16. yüzyılda buraya yerleştiği bilinmektedir. 15. Yüzyıldan itibaren Portekiz sömürgeciliğine muhatap olan bölge kısa sürede altın, demir, fildişi ve köle ticaretinin merkezlerinden biri haline gelmiştir. 18. Yüzyılda İngilizler bölgedeki etkinliğini arttırmış ve bugün ülkenin başkenti olan Freetown 1792 yılında İngilizler tarafından kurulmuştur. 1807’de yine İngilizler tarafından koloni yönetimini kurulmuş ve özellikle İngiltere ve Jamaika’da özgürlüğünü kazanan köleler buraya gönderilmiştir. Bu süreçte misyonerlik faaliyetleri ile ülkede Hıristiyanlığın yayılması için çaba harcandıysa da, halkın İslamiyet’e büyük oranda bağlı kaldığı görülmüştür. Bu dönemde İngiliz yönetimi iç kesimlerdeki kabilelerle iyi ilişkiler kurmaya gayret etmiş, ülkeye dışarıdan getirilerek Freetown’a yerleştirilen azad edilmiş köleler ve onların çocuklarına imtiyazlar tanınmış, böylece eğitim ve ticaret hayatı bu kesimler elinde şekillenmiştir.

1863 yılında İngilizler yeni anayasayı yürürlüğe koymuş ve Afrika kökenlileri kritik görevlerden uzaklaştırmıştır. 1884’te Mandinka lideri Samori Ture bazı kabilelerle anlaşıp ülkeye saldırarak toprakların büyük bir kısmını zaptetmişse de 1900 yılında İngilizler tarafından öldürülmüştür. 1895’te İngilizler ile Fransızlar arasından imzalanan antlaşma ile ülkenin doğu sınırları belirlenmiş, başkent Freetown ve çevresi koloni, iç kısımlarsa protektora (himaye bölgesi) olarak ayrılmıştır. Bu süreçte İngilizlerin halktan zorla ev vergisi toplaması üzerine halk isyan etmiş, ancak isyan kanlı bir şekilde bastırılmıştır. İsyanın bastırılmasından sonra kabileler küçük devletçiklere bölünmüş; böylece Sierra Leone kabile devletlerinden oluşan bir koloniye dönüştürülmüştür.

2. Dünya Savaşı’nın halka bazı haklar verilmiş ve siyasî partilerin kurulması serbest bırakılmıştır. 1951 yılında gerçekleştirilen ilk seçimleri Milton Margai başkanlığındaki Sierra Leone Halk Partisi (SLPP) kazanmış, 27 Nisan 1961’de ise Sierra Leone İngiliz Uluslar Topluluğu içerisinde bağımsız bir devlet haline gelmiştir.

 1967’de ülkedeki ilk askerî darbe yapılmış, Bütün Halkın Kongresi (APC) lideri Siaka Stevens tarafından sivil hükümet kurulmuş, Nisan 1971’de cumhuriyet kabul edilerek Stevens devlet başkanlığına getirilmiştir.

1985’te General Joseph Saidu Momoh’un devlet başkanlığına seçilmesini takip eden süreçte isyanlar baş göstermiş, 1991’de çatışmaların iç savaşa dönüşmesi üzerine Nisan 1992’de Valentine Stresser liderliğinde bir grup asker tarafından yönetime el konulmuştur. 1998 yılında yine bir askerî darbe ile yönetimi ele geçiren General Johnny Paul Koroma aynı yıl yapılan seçimlerde Nijerya tarafından desteklenen Ahmad Tejan Kabbah karşısında başarılı olamamıştır. Ahmad Tejan Kabbah 1998-2007 yılları arasında devlet başkanlığı görevinde kalmıştır. 1991 yılında başlayan iç savaşsa 2002 yılına kadar sürmüş ve 100 binden fazla insanın ölmesine, 2 milyondan fazla insanın, yani nüfusun yarısına yakınının yerlerinden edilmesine yol açmıştır.

Ülkede 2007 ve 2012 yıllarında yapılan seçimleri kazanan Ernest Bai Koroma 11 yıl süre ile devlet başkanlığı görevini sürdürmüştür. Koroma’nın görev süresinin dolmasının ardından Mart 2018’de gerçekleştirilen seçimleri kazanan asker kökenli aday Julius Maada Bio ülkenin yeni devlet başkanı olmuştur.

Ekonomik Yapı

Ekonomi, 2002 yılında sona eren iç savaşın ardından toparlanma belirtileri gösterse de, Sierra Leone halen dünyanın en yoksul ülkeleri arasında yer almaktadır.

Dünyanın en büyük titanyum (rutil) ve boksit yataklarına sahip ülkeler arasında yer alan Sierra Leone, tarım, balıkçılık ve maden kaynakları (özellikle demir ve altın) bakımından da zengindir.

Madencilik sektörü, iç savaş sonrasında yeniden canlanmış ve ülke ekonomisinin taşıyıcı sektörü haline gelmiştir. Öte yandan son yıllarda tespit edilen petrol ve doğalgaz rezervleri de ülke geleceği açısından umut vericidir.

Ülkedeki başlıca gelir kaynaklarından biri olan elmas ihracatı BM tarafından ambargoya tabi tutulmuşsa da son yıllarda bu ambargonun kaldırılması da ülke ekonomisi açısından sevindirici bir gelişme olarak kabul edilmektedir. Ancak dünyanın en büyük 10 elmas üreticisi arasında yer alan Sierra Leone, sahip olduğu bu zenginliği kendi vatandaşlarının menfaatleri doğrultusunda kullanamamaktadır. Uzun yıllar süren iç savaş, siyasî istikrarsızlık ve kaos ortamı, diğer Afrika ülkelerinde olduğu gibi, Sierra Leone’de de ülkenin zenginliklerinin değerlendirilememesi sonucunu doğurmaktadır.

Öte yandan 2014-2016 yılları arasında bölgede görülen Ebola salgını, Sierra Leone’ye de büyük zarar vermiş, salgın sebebiyle yaklaşık 4000 Sierra Leoneli yaşamını yitirmiştir.

Türkiye-Sierra Leone İlişkileri

Türkiye ile Sierra Leone arasındaki ilişkiler son yıllarda güçlenmekle birlikte henüz başlangıç seviyesinde olduğu söylenebilir. Türkiye, Sierra Leone’deki büyükelçiliğini 2018 yılında faaliyete geçirmiştir. Sierra Leone’nin ülkemizde henüz bir büyükelçiliği bulunmamakta, Abu Dabi Büyükelçiliği’nin Türkiye’ye akreditasyonu bulunmaktadır.

İki ülke arasındaki ilk üst düzey ziyaret 2017 yılında bir önceki devlet başkanı Ernest Bai Koroma’nın Türkiye’yi ziyareti ile gerçekleşmiştir. Bunun dışında iki ülke arasında bakanlıklar ve özel heyetler düzeyinde ziyaret ve görüşmeler gerçekleştirilmektedir.

2018 yılında Türk Hava Yolları’nın direkt uçuş ağına Sierra Leone’yi dahil etmesi ve Türk enerji gemisi Karadeniz Powership Doğan Bey’in önümüzdeki süreçte Sierra Leone için enerji üretmeye başlayacak olması, iki ülke arasında güçlenen ilişkinin somut göstergeleridir. Doğan Bey gemisinin takip eden beş yıl boyunca Sierra Leone’nin elektrik ihtiyacının %33’ünü karşılaması hedeflenmektedir.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi de yükselen bir seyir izlemektedir. 2008 yılında 17 milyon dolar olan ticaret hacmi 2012’de en yüksek seviyesi olan 83 milyon dolara ulaşmış, takip eden yıllarda da 50 milyon dolar ortalamasını yakalamıştır. Türkiye’nin başlıca ihracat kalemlerini çimento, buğday, gıda ürünleri ve demir, ithalat ürünlerini ise kauçuk, hurda gemi, titanyum ve deri ürünleri oluşturmaktadır.

Türkiye’nin Sierra Leone’ye olan yardımları gerek TİKA, AFAD, Kızılay, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kamu kurumları, gerek insani yardım alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarınca güçlü bir şekilde sürdürülmektedir.  Acil yardım, insani yardım, eğitim ve kalkınma alanlarına yönelik yardım ve projelerle iki ülke ve halklar arasındaki bağların güçlendirilmesine büyük katkı sağlanmaktadır.

Müslümanların Durumu

Bölgenin İslamiyet’le ilk olarak 11. Yüzyılda Sierra Leone kıyılarına gelen Müslüman seyyah ve tüccarlar aracılığıyla tanıştığı bilinmektedir. Ancak bu yüzyıllarda İslamiyet bölgede yaygınlaşmamış, bölgenin Müslümanlaşması 18. yüzyıl ortalarından itibaren gerçekleşmiştir. Sierra Leone’nin İslamlaşmasında bölgedeki Müslüman devletlerin, ticaret ilişkileri ve cihad hareketleri etkili olmuştur. Ancak özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra bölgedeki İngiliz sömürge yönetimi ve misyonerlik faaliyetleri Müslümanların sosyal, siyasî, ekonomik ve kültürel varlıklarına zarar vermiştir.

1923’te Nijerya’da faaliyete geçen Ensârü’d-dîn teşkilâtı, Sierra Leone’de İslam’ın yayılmasına katkı sağlamış, 1932’de kurulan Sierra Leone Muslim Congress ise ülkedeki Müslüman topluluklarını bir çatı altında toplayarak İslâmî müesseseleri korumayı ve yeni okullar açmayı amaçlamıştır. Bu çabaların bir yansıması olarak 2. Dünya Savaşı’nı takip eden yıllarda ülkedeki Müslüman sayısı daha da artmıştır. Bugün ülke genelinde hizmet veren Yüksek İslâm Konseyi çok sayıda şubesiyle cami hizmetleri, tebliğ ve davet çalışmaları, dinî ve kültürel hizmetler gibi alanlarda faaliyet göstermektedir.  Öte yandan ülkede Müslüman Öğrenciler Birliği, İmamlar Yüksek Konseyi, Müslüman Gençler Birliği, İslâmî Kültür Cemiyeti, Sierra Leone Müslüman Gençler Millî Birliği, İslâm Hayır Teşkilâtı gibi cemiyetler ve örgütler vardır. Ülkede İslâm'ın yayılmasında katkısı olan Ticâniyye ve Kâdiriyye gibi tarikatlar da etkindir. Ülkedeki Müslümanların çoğu Sünnî olmakla birlikte Ahmediyye mezhebine mensup olanlar da bulunmaktadır.

Günümüzde ülke nüfusunun %60 kadarı Müslüman olmakla birlikte, Müslümanlar siyasî temsil bakımından yeterli güce sahip değildir. Parlamentonun büyük çoğunluğu azınlık durumundaki Hristiyan temsilcilerden oluşmaktadır. Bunda İngiltere’nin sömürge sonrası süreçte de ülke yönetimi üzerinde söz sahibi olmayı hedefleyen politikalarının rolü büyüktür.

Sierra Leone İle İlgili Çalışmalar.