Sivil Bir İnisiyatif: Ortadoğu Okulu

Sivil Bir İnisiyatif: Ortadoğu Okulu

23 Ocak 2015

Ülkemizin de bir parçası olduğu Ortadoğu coğrafyası, 1. Dünya Savaşı’ndan bu yana bitmeyen çatışmaların beşiği olarak zihinlerimize kazındı. Bu coğrafyadaki milyonlarca insan üç nesildir savaşlar içinde doğdu, esir oldu, bu savaşlar nedeniyle yerlerinden edildi veya hayatını kaybetti. 90’lı yıllarda Irak’a yapılan müdahaleler ve 11 Eylül sonrası Amerika’nın terörle savaş olarak başlattığı süreç Batı nezdinde bir ideolojiler savaşı; Ortadoğulular nezdinde ise onları bu coğrafyanın insanı yapan değerlere yönelik başlatılmış ve geçmişi çok daha öncelere dayanan bir savaştı. Bölge insanının yüzyılları alan varlıklarını devam ettirme mücadelesi böylece Ortadoğuluların kaderi oldu. Son süreçle birlikte içinde bulunduğumuz dönem, dünya tarihini değiştiren Otuz Yıl Savaşları, Yüzyıl Savaşları, Haçlı ve Moğol istilaları ve diğer nice savaşlar gibi tarihe geçecek önemli dönemeçlerden biri.

İçinde bulunduğumuz dönemeci anlamak, bugüne şahit olan ve bu şahitliği gelecek nesillere aktarma iddiası taşıyan her Ortadoğulu için hayati bir öneme sahip. Bu coğrafyanın tarihi, tarihî mirası, sosyolojisi, kültürel değerleri, onu oluşturan unsurları, dinamikleri, siyaseti, bölge insanının farklılıkları ve de ortaklıkları, sancıları ve bu sancıların kaynakları gibi hususların tarafımızdan anlaşılması kaçınılmaz bir gereksinim ve büyük bir sorumluluk. Ortadoğu’nun önemli bir unsuru olan ülkemizde ise 198 üniversite içerisinde lisans seviyesinde Ortadoğu üzerine eğitim veren bir bölüm bulunmuyor, yüksek lisans seviyesinde bölgeye yönelik programları olan üniversitelerin sayısı da bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar.

Bu ihtiyacın giderilmesiyle ilgili serzenişlerin çokça dillendirildiği bu günlerde uluslararası mecrada insani yardım, insan hakları ihlalleri ve insani diploması alanlarında çalışmaları olan İHH İnsani Yardım Vakfı saha tecrübelerini, Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği (ORDAF) ise akademik çalışmalarını sentezleyerek Ortadoğu ile ilgili ortaklaşa bir sertifika programı hazırlandı. İHH İnsani Yardım Vakfı İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi’nin bir sivil inisiyatifi olarak planlanan, hocaların gönüllü katılımıyla, öğrencilerin de herhangi bir bedel ödemeden başvuruda bulunduğu bu eğitim programı, Marmara Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü’nün Sultanahmet’teki yerleşkesinde gerçekleştiriliyor. Bu programın lisans ve yüksek lisans seviyesinde öğrencilerle ya da konuya ilgilisi olan diğer mesleklerden toplam 160 katılımcıyla buluşması, Ortadoğu çalışmaları gereksiniminin karşılanmasında çok önemli bir adım ve katkı oldu.

8 Kasım 2014’te başlayan Ortadoğu Tarihi, Sosyo-Ekonomik Yapısı ve Jeopolitiği programı 31 Ocak 2015’te sona eriyor. Program, öğrencilerin devamından program sonundaki seminer başlıkları ile ilgili sınava kadar belli bir disiplini de içeriyor. Program sonunda öğrencilerin sınav sonuç değerlendirmelerine göre Ortadoğu Okulu’na katılımlarını belgeleyen sertifikaları takdim edilecek. Alanında uzman eğitimcilerin ve gazetecilerin seminer verdiği okulun son iki haftalık programı ise aşağıdaki gibi olacak;

24 Ocak 2015 Türk-Arap İlişkileri ve Suudi Arabistan'ın Geleceği-Prof. Dr. Zekeriya Kurşun, ORDAF Ortadoğu’da Medya-Doç Dr. Ahmet Uysal, Osman Gazi Üniversitesi

31 Ocak 2015 Panel; Söz Sırası Bölge İnsanında: Ortadoğu’nun Geleceğine Bakışlar Moderatör: Prof. Dr. Zekeriya Kurşun Filistin ve Ortadoğu’da Barışın Geleceği-Muin Naim, Gazze Üniversitesi Öğretim Üyesi Suriye’de Arap Baharı Süreci ve Türkmenler-Bekir Atacan, Türkmen Ulusal Meclisi Üyesi Irak’ta Siyasi Dengeler-Yaşar Şerif, Nasır Uluslararası İlişkiler Araştırma Merkezi

Kapanış Konuşmaları: Av. F. Bülent Yıldırım-İHH İnsani Yardım Vakfı Genel Başkanı, Prof. Dr. Zekeriya Kurşun-Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği (ORDAF) Başkanı

Son hafta gerçekleştirilecek panele kayıtlı öğrenciler dışında katılım serbest olacak. Programın başlamasından bu yana devam eden 2,5 aylık süreçte Ortadoğu’nun klasik tarihinden modern tarihine, ekonomik tarihinden mevcut ekonomik potansiyellerine, yine bölgede Türklerin tarihteki ve günümüz rolüne, proxy savaşlarının mahiyeti ve etkilerinden Ortadoğu’da eğitim ve sivil toplumculuğa kadar bölgeye dair çok farklı başlıklarda sunumlar gerçekleştirildi. Yine bu bölgede kritik dönemlerden geçen Suriye, Mısır, Irak üzerinden yapılan değerlendirmeler, İsrail’in Filistin saldırıları kadar yıkıcı etkisi olan yerleşim politikası, mezhebî ve etnik çatışmaların ayrıştığı/kesiştiği dönem ve bölgelerin değerlendirilmesi, son dönemde bölgedeki mevcut fraksiyonları etkilediği ifade edilen Selefilik ve Vehhabizm’in bölgedeki geçmişi, günümüze yansımasının boyutlarının çok büyük olduğu Mısır’da doğan modernist İslam düşüncesi ile ilgili özel başlıklarda da dersler yapıldı. Sunumlar sonrasında katılımcılarının hocalara sorular yöneltmesine imkân tanındı.

Ortadoğu konusunda çalışma yapmak isteyen, bu konuya ilgi duyan, konunun Türkiye’deki belli başlı uzmanlarından haberdar olma imkânı olmamış başlangıç seviyesindeki öğrenciler veya alanlarının uzmanlarından haberdar olup onlara ulaşma imkânı olmayan, özellikle genç akademisyenler için bulunmaz bir fırsat sunan Ortadoğu Okulu’nun çok önemli bir ihtiyaç olduğunun göstergesi ise katılımın ilk günlerdeki yoğunluğunu koruması. Hafta sonu tatilinde ve sabah erken saatlerde başlayan bir program olmasına rağmen katılımcıların ilgisi, bu gibi projelerin yaygınlaşması ve geliştirilmesinin gerekliliğinin bir işareti olarak okunmalı.

Bu programa ön ayak olan İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi’ne, akademik anlamda tecrübelerini paylaşan ORDAF’a, programın gerçekleştirilmesi için Sultanahmet Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü’nü istifadeye sunan Marmara Üniversitesi’ne ve bu vesileyle belirlenen konu başlıklarında sunum yapan ve programa gönüllü olarak katılan tüm hocalarımıza Ortadoğu ilgilileri adına teşekkürü bir borç bilir, bu tür çalışmaların devamını dileriz.

Diğerleri