Suriye’den Türkiye’ye Göç Eden Filistinli Mültecilerin Durumu

Suriye’den Türkiye’ye Göç Eden Filistinli Mültecilerin Durumu

1948’de işgal devleti İsrail’in kuruluşu ile Filistin’den çıkarıldıktan sonra Suriye’ye sığınan ve üç kuşaktır burada mülteci olarak yaşayan Filistinliler de Suriye’deki çatışmanın mağdurlarından. Resmen Suriye vatandaşı olmadıkları için Türkiye dâhil pek çok komşu ülkeye giriş yapamayan Filistinliler, çoğu ülkede kaçak statüsünde bir hayat sürüyor. Barınma, sağlık, eğitim ve çalışma haklarından faydalanmaları ise neredeyse imkânsız.

Türkiye’deki Filistinli mültecilerin durumunu kendisi de Suriye’den Türkiye’ye göç etmiş olan bir Filistinli ile, sayın Ziyad Said ile konuştuk.

Sayın Ziyad Said, Suriye’de yaşanan kaos ve çatışmalar üç kuşaktır burada yaşayan Filistinli mültecileri nasıl etkiledi?

Suriye’de bulunan 14 mülteci kampında yarım milyondan fazla Filistinli yaşıyordu. Bu kişiler 1948’de İsrail’in kuruluşu ile evlerini terk etmek durumunda kalan ve üç kuşaktır Suriye’de yaşayan Filistinlilerdi. Ancak Suriye’de kriz patlak verince Filistinliler de Suriye’den çıkmak durumunda kaldı. Örneğin Yermuk Kampı’nda krizden önce 200 bin Filistinli mülteci yaşıyordu; bu sayı şu an yaklaşık 12 bin. Filistinli mülteciler Lübnan, Mısır, Irak, Malezya, Türkiye gibi ülkelere sığındı. Ancak Türkiye, Lübnan, Mısır ve Ürdün Filistinli mültecilerin girişine izin vermiyor. Mültecilerin bir kısmı Suriye’ye geri dönmek durumunda kaldı ve oradaki savaş sebebiyle hayatlarını kaybetti. Yermuk Kampı’nda açlık nedeniyle ölümler yaşandı. Bir kısmı ise deniz yoluyla başka ülkelere geçmeye çalışırken hayatını kaybetti.

Suriye’de yaşayan Filistinli mültecilerin Türkiye’ye girişine izin verilmiyor yani?

Evet, çünkü Suriye’de yaşayan Filistinliler ne Suriye vatandaşı ne de Filistin tarafından kendilerine bir vatandaşlık verilmiş. Filistinli mültecilere Suriye hükümeti tarafından verilmiş olan seyahat belgesinin ise Türkiye kanunlarında bir karşılığı yok. Bu nedenle Türkiye’ye gayriresmî olarak giriş yapıyorlar. Kimi durumlarda aileler parçalanıyor. Örneğin Filistinli bir mülteci ile evlenmiş Suriyeli bir hanım Türkiye’ye giriş yapabilmiş. Ancak eşinin Filistinli olması, baba üzerine kayıtlı olan dokuz yaşındaki kızını Türkiye’ye getirmesine engel. Beyrut Türk Büyükelçiliği’ne yönlendirdiğimiz bu çocuğun başvurusu Ankara üzerinden yapmış olduğumuz taleplere rağmen elçilik tarafından iki kez geri çevrildi. Bu dokuz yaşındaki kızın annesine kavuşmasına, Türkiye’ye giriş yapmasına izin verilmedi. İşte bu ve benzeri sebeplerle Filistinli ailelerin büyük bir bölümü Türkiye’ye can korkusuyla gayriresmî yollardan giriş yapıyor. Burada kaçak statüsünde yaşıyorlar.

Suriye’den gelen Filistinli mülteciler hangi şehirlerde yaşıyor, durumları hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

Türkiye’deki Filistinlilerden çok az bir kısmı Kilis’teki Viranşehir ve Ceylanpınar kamplarında yaşıyor. Filistinli mültecilerin büyük bir kısmı ise şehirlerde; %42’si Gaziantep, %15’i Antakya, %17’si Mersin, %22’si İstanbul, %3’ü Adana ve %1’i de Bursa’da. Şu an Türkiye’de Suriye’deki kriz sebebiyle oradan kaçıp Türkiye’ye sığınan 1.000 Filistinli aile, yani yaklaşık 5.000 kişi bulunuyor. Filistinli mülteciler diğer Suriyeli mültecilere kıyasla çok daha zor durumda. Çünkü Türkiye’de Suriyeli mültecilere tanınan haklar onlara tanınmıyor. Suriye vatandaşı değiller, bu nedenle Suriyelilere tanınan geçici koruma statüsünden de faydalanamıyorlar. Dolayısıyla eğitim, sağlık, çalışma gibi imkânlardan faydalanmak onlar için imkânsız. Suriye’den gelen Filistinli mültecilerin taşıdığı kimliğin Türkiye’de bir karşılığı yok.

Suriye’de yaşayan ve ülkemize sığınan Filistinli mülteciler geçimlerini nasıl temin ediyorlar?

Çalışamıyorlar, eğitim alamıyorlar, sağlık imkânlarından faydalanamıyorlar, hiçbir resmî yardım alamıyorlar. Endonezya, Malezya gibi ülkelerden hayır kurumları Filistinli mültecilere yardımcı olmaya çalışıyor ancak bu kurumların bir aileye verdiği aylık yardım 200 TL civarında. Takdir edersiniz ki Türkiye’de bu meblağ ile bir ailenin geçimini sağlaması imkânsız. Bu kurumların yanı sıra Mayıs 2014’te Gaziantep’te açılan İwa isimli kurum Suriye’den gelen Filistinli mültecilere destek oluyor ancak bu kurumun imkânları da sınırlı.

Bu yardımlar Filistinli mültecilerin geçimlerini sağlamak için çok yetersiz. Türkiye’de iş imkânı bulan Suriyeli bir mülteci iyi vasıflara sahipse ancak 1.000 TL gibi bir maaş alabiliyor. Gayriresmî olarak ülkede bulunan Filistinli mültecilerin durumu bundan çok daha kötü. Onlara çok daha az maaş veriliyor.

Filistinli mülteciler sağlık ve eğitim hizmetleri konusunda ne yapıyorlar?

Hastalık durumu olduğunda eğer hastaneye giderlerse kendilerine hemen oturma izinleri soruluyor. Resmî ikametleri olmadığı ortaya çıkınca da yabancılar şubeye ihbar ediliyorlar. Diyelim ki bir şekilde muayene oldular, bu sefer de maddi imkânsızlıklar nedeniyle ilaç alamıyorlar. Oysaki Filistinli mülteciler arasında yaralı olanlar ve ciddi sağlık sorunları bulunanlar var.

İkamet konusu çocukları okula gönderirken de sorun. Resmî ikametleri olmadığı için aileler çocuklarını okullara kayıt ettiremiyor. Suriye okulları var ama bu okullar da tamamen ücretsiz değil; eğitim masrafları var, servis ücreti var. Lise çağındaki çocuklar bir şekilde Türk okullarına kayıt olsalar bile bu sefer de dil konusunda sıkıntı çekiyorlar.

Suriyeli mültecilerle aynı dramı yaşayan, hatta aslında ikinci kez mültecilik dramını yaşayan, Filistinli mülteciler için Türk hükümetinden beklentileriniz nelerdir?

Bu mülteciler Filistin vatandaşı değil, zira Suriye’de mülteci statüsündeydiler. Suriye vatandaşı da olmadıkları için Türkiye onların ülkeye girişini kabul etmiyor. Suriyelilere tanınan barınma, eğitim, çalışma vb. haklar onlara tanınmıyor. Filistinlilere âdeta yoklarmış gibi muamele ediliyor. Bu mülteciler BM’nin Filistinli mültecilere yardım kurumu olan UNRWA’dan bile yardım alamıyor. Suriye’den kaçıp Türkiye’ye sığınan Filistinli mültecilere de Suriye vatandaşı olan mültecilere tanınan hakların tanınmasını istiyoruz. Suriye’deki kriz bitene kadar Türkiye’ye girişlerine ve ikametlerine izni verilmesini, çalışma ve eğitim hakkı verilmesini istiyoruz. Türk hükümetinden UNRWA’ya Filistinli mültecilere yardım konusunda çağrıda bulunmasını, ayrıca diğer komşu ülkeleri de Filistinli mülteciler için adım atmaya teşvik etmesini bekliyoruz. Suriye’de bulunan Filistinli mülteciler için insani yardım koridoru açılması için uluslararası kurumlara baskı yapması da yine Türk hükümetinden beklediğimiz girişimler arasında.

Diğer yandan şu an ivedi olarak hâlihazırda Türkiye’ye giriş yapmış ve kaçak durumunda bulunan, geçim sıkıntısı içindeki Filistinliler için hem Türk hükümetinden hem de yardım kurumlarından barınma, gıda, eğitim ve sağlık yardımları alanında destek bekliyoruz.

---------------------------

Suriye’den Türkiye’ye sığınan 5.000 Filistinli mültecinin şehirlere göre dağılımı Gaziantep: %42 İstanbul: %22 Mersin: %17 Antakya: %15 Adana: %3 Bursa: %1 Kaynak: فلسطينيو سورية في تركيا تقرير المعلوماتي مارس 2015/Al-Sarra Foundation for Humanitarian Relief Report, March 2015.   İstanbul ve çevresinde yaşayan Filistinli mülteciler  Fatih: %33 Esenyurt: %30 Bağcılar: %9 Başakşehir: %7 Zeytinburnu: %4 Esenler: %3 Yalova: %3 Küçükçekmece: %2 Bayrampaşa: %2 Eyüp: %2 Diğer: %2 Kaynak: فلسطينيو سورية في تركيا تقرير المعلوماتي مارس 2015/Al-Sarra Foundation for Humanitarian Relief Report, March 2015.