Yükleniyor...

Kosta Rika

Kosta Rika

Kosta Rika

Temel Göstergeler
Resmi Adı Kosta Rika Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Başkanlık tipi demokrasi
Bağımsızlık Tarihi 15 Eylül 1821 (İspanya’dan)
Başkent San Jose (350.000)
Yüzölçümü 51.100 km2
Nüfusu 4,9 milyon (2018)
Nüfusun Etnik Dağılımı %83 Beyaz ve melez, %6,7 Mulato, %2,4 yerli, %1,1 Afrika asıllı, %6,6 diğer
İklimi Ülkede hem tropikal hem de subtropikal iklim görülmektedir; aralık-nisan ayları kurak, mayıs-kasım ayları yağışlı geçmektedir.
Coğrafi Konumu Güney ve Kuzey Amerika’yı birbirine bağlayan Orta Amerika’da yer alan Kosta Rika, Nikaragua ve Panama arasındadır; doğudan Karayip Denizi, batıdan Pasifik Okyanusu ile çevrilidir.
Komşuları Panama (348 km), Nikaragua (313 km), kıyı şeridi (1.290 km)
Dil İspanyolca
Din %87 Hristiyan, %10 ateist, %3 diğer
Ortalama Yaşam Süresi 78,9 yıl (2018)
Okuma-Yazma Oranı %97,8 (2015)
Para Birimi Kosta Rika Kolonu
Millî Gelir 59,006 milyar dolar (2018 IMF)
Kişi Başı Ortalama Milli Gelir 11.744 dolar (2018 IMF)
İşsizlik Oranı %8,1 (2017)
Enflasyon Oranı %1,6 (2017)
Reel Büyüme Hızı %3,3 (2018)
Yoksulluk Oranı %21,7 (2014)
İhracat Ürünleri Tıbbi ve ortopedik cihazlar, tropik meyveler (muz, ananas, avokado, mango vd.), kahve, kauçuk, izole edilmiş teller ve kablolar.
İthalat Ürünleri Petrol yağları, binek otomobilleri ve motorlu taşıtlar, ilaç, telefon cihazları, tıbbi cihazlar, otomatik bilgi işlem makineleri, kâğıt ve karton.
Başlıca Ticaret Ortakları ABD, Çin, Meksika, Belçika, Hollanda, Panama, Nikaragua, Guatemala, Almanya.

Ülke Tarihi

Kosta Rika topraklarında insan yaşamının izleri MÖ 10.000-7.000 yılları arasına tarihlendirilmekte olup bölgede 5.000 yıldır tarımsal faaliyet yapıldığı bilinmektedir. 1502 yılında Kristof Kolomb’un koloni faaliyetleri kapsamında geldiği ve halkta gördüğü altın takıların çokluğuna bakarak bölgenin zengin altın yataklarına sahip olduğu düşüncesiyle “Zengin Kıyı” anlamına gelen “Costa Rica” adını verdiği bölge, 16. yüzyılın ortasında bir İspanyol kolonisi hâline gelmiştir. İspanyolların yerli halka yönelik acımasız uygulamaları nedeniyle yaklaşık bir asır içerisinde yerli nüfusu 400.000’den 10.000’e kadar gerilemiş, hayatta kalanlarsa asimile edilerek ülkede yerli halkın izleri tamamen silinmeye çalışılmıştır. Bölgenin altın ve diğer madenler bakımından beklenildiği ölçüde zengin yataklara sahip olmadığının anlaşılması üzerine Kosta Rika, İspanya’nın kıtadaki diğer kolonilerinin gerisinde kalmış ve giderek fakirleşmiştir. Üç asra yakın bir süre İspanya hâkimiyeti altına bulunan Kosta Rika, 19. yüzyılın başında ortaya çıkan bağımsızlık hareketlerine paralel olarak 1821 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir. Akabinde Orta Amerika’da bağımsızlığını kazanan diğer bölgelerin katılımı ile kurulan federe yapıya dâhil olan Kosta Rika’da, tam bağımsızlık yönünde süren anlaşmazlık ve buna bağlı çıkan çatışmaların ardından, 1848’de Orta Amerika Federal Cumhuriyeti’nden ayrılmak suretiyle tam bağımsızlık ilan edilmiştir.

19. yüzyılın başlarından itibaren yetiştirilmeye başlanan kahve ve muz üretimi, ülkenin kalkınmasında başrol oynamıştır. İlk bağımsız seçimlerin 1889’da gerçekleştirilmiş olması hem kıta hem de dünya genelinde çok erken sayılabilecek bir dönem olarak kabul edilmektedir. Ülkedeki bu siyasi istikrar, günümüze kadar büyük oranda korunarak devam etmiştir. 1917-1919 ve 1948’de yaşanan ve kıtadaki diğer süreçlere kıyasla etki gücü daha sınırlı kalan çatışma ve iç savaşlar dışında, Kosta Rika’da demokratik düzen ve siyasi istikrar bozulmamıştır. 1948’deki iç savaşın ardından ülkede ordu lağvedilmiş, yeni bir anayasa hazırlanarak 1953’te ülke yeniden seçime gitmiştir. O tarihten bu yana Kosta Rika’da görev yapan 14 cumhurbaşkanı da seçimle iş başına gelmiştir.

Siyasi Yapı

Yaklaşık iki asırdır bağımsız bir devlet olarak mevcudiyetini sürdüren Kosta Rika, başkanlık tipi demokrasi ile yönetilmektedir. Ülke, Latin Amerika ülkelerindeki genel görüntünün aksine, uzun yıllardır istikrarlı bir siyasi yapıya sahiptir.

Devlet başkanı ve yardımcısı, dört yılda bir gerçekleştirilen seçimlerle iş başına gelmekte olup devlet başkanı aynı zamanda hükümetin de başıdır. Ülkede son başkanlık seçimleri Şubat ve Nisan 2018’de iki tur hâlinde gerçekleştirilmiş, seçimden zaferle ayrılan Carlos Alvarado Quesada Mayıs 2018’de devlet başkanlığı görevini devralmıştır. Bir sonraki başkanlık seçimlerinin 2022’de yapılması planlanmaktadır.

Yasama organı 57 sandalyeden oluşan tek kanatlı meclistir. Milletvekilleri dört yılda bir yapılan seçimlerle belirlenmektedir. Ülkede son seçimler, başkanlık seçimlerinin ilk turu ile birlikte Şubat 2018’de gerçekleştirilmiştir. Bir sonraki seçimlerin 2022’de yapılması planlanmaktadır.

Ülke idari olarak biri başkent San Jose ve diğerleri Alajuela, Cartago, Guanacaste, Heredia, Limon, Puntarenas olmak üzere toplam yedi bölgeye ayrılmıştır.

Ekonomik Durum

Kosta Rika, son yıllarda gösterdiği istikrarlı performansla hızla güçlenen bir ekonomiye sahiptir. 2009 yılındaki küresel ekonomik kriz dönemi hariç, ülkenin ekonomik büyüme oranları çok uzun yıllardır yüksek düzeydedir. Tarım odaklı ekonomisi son yıllarda sanayi ve hizmet sektörlerinin gelişmesi ile çeşitlenmiştir. Kişi başı gelir seviyesi bakımından da Kosta Rika, Latin Amerika ülkeleri içerisinde en yüksek gelir düzeyi grubunda yer almaktadır. Bununla birlikte kamu borçları ve cari açık yüksek seyretmekte ve yoksulluk oranları ülke için önemli bir sorun teşkil etmektedir.

Tarımsal faaliyetler hâlâ ülkenin temel geçim kaynaklarından biri olup istihdamın %15’i tarım sektöründen karşılanmaktadır. Başlıca tarım ürünleri muz, ananas, kahve, şeker, pirinç, mısır ve fasulyedir. Muz, kahve, şeker ve sığır eti aynı zamanda önemli ihraç ürünlerindendir. Ülkede hayvancılık ve ormancılık faaliyetleri de önemli yer tutmaktadır.

Sanayi son yıllarda gelişmekte olup başlıca sanayi kolları tıbbi malzeme, gıda işleme, tekstil ve hazır giyim, inşaat, plastik ve gübredir. Tıbbi malzeme ve cihazlar ülkenin en önemli ihracat kalemlerinden biridir.

Hizmet sektörü ülke ekonomisinin can damarı konumundadır. Millî gelirin %70’ten, istihdamın da %60’tan fazlası bu sektörden sağlanmaktadır. Özellikle turizm sektörü son yıllarda yakaladığı ivme ile bu alanda başı çekmektedir. Öte yandan sahip olduğu doğal güzellikler sebebiyle ülke topraklarının dörtte birinin millî park statüsünde olması, Kosta Rika’yı ekolojik turizm konusunda dünyadaki sayılı ülkelerden biri konumuna getirmiştir.

Ülke dış ticarette dengeli bir gelişim içerisindedir. 2000’li yılların başlarında 10 milyar dolar seviyelerinde olan toplam dış ticaret hacmi, 2007 yılında 21 milyar dolar seviyesini yakalamış ve takip eden süreçte 20-30 milyar bandında seyretmiştir. Son olarak 2018 yılında 11,2 milyar doları ihracat, 16,5 milyar doları ithalat olmak üzere toplam dış ticaret hacmi 27,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

Kosta Rika’nın dış ticaretteki en önemli partneri ihracat ve ithalatta %40’ı aşan payı ile ABD’dir. Bu bakımdan Kosta Rika, dış ticaretinin neredeyse yarısını gerçekleştirdiği ABD’ye bağımlı pozisyondadır.

Türkiye ile İlişkiler

Türkiye ile Kosta Rika arasındaki ilişkiler, coğrafi, tarihî ve kültürel uzaklık nedeniyle sınırlı düzeyde seyretmiştir. 2010’lu yıllarda ivme kazanan ikili ilişkiler, 2014 yılında karşılıklı büyükelçiliklerin hizmete girmesinden sonra daha da güçlenmeye başlamıştır. İki ülke arasında bugüne kadar başkanlık düzeyinde bir ziyaret gerçekleşmemiştir. 2017’de İstanbul’da düzenlenen Türkiye-Orta Amerika Entegrasyon Sistemi (SICA) 2. Dışişleri Bakanları Forum’una, Kosta Rika da bakanlık düzeyinde katılım sağlamıştır.

İki ülke arasındaki ticari ilişkiler, 2000’li yılların ortalarından itibaren hızlı gelişim göstermişse de son birkaç yıldır mevcut pozisyonunu koruyarak sürmektedir. 2007 yılında 51 milyon dolar olan toplam dış ticaret hacmi, 2013 ve 2014 yıllarında 100 milyon dolar seviyesinin üzerine çıkma başarısı göstererek 117 ve 116 milyon dolar olarak gerçekleşmiş, ancak sonraki yıllarda 90-100 milyon dolar bandında devam etmiştir. Son olarak 2018 yılında dış ticaret hacmi 60,7 milyon doları Türkiye’den Kosta Rika’ya ihracat, 39 milyon doları ithalat olmak üzere toplamda 99,8 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’den Kosta Rika’ya ihraç edilen başlıca ürünler demir-çelik ve ürünleri, çimento, hazır gıda, buldozerler, buğday unu, kauçuk dış lastikler ve akrilik polimerlerdir. Kosta Rika’dan ithal edilen başlıca ürünlerse tıbbi ilaçlar, ortopedik cihazlar, tropik meyveler (muz, ananas, hurma, mango, avokado, guava armudu), elektrik rezistansları ve devreleri, kahve ve kauçuktan mamul eşyadır. İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin önümüzdeki yıllarda daha da güçlenerek sürmesi beklenmektedir.

Kosta Rika Dışişleri Bakanlığı’na bağlı PROCOMER adlı kuruluşun 2016 yılında İstanbul’da temsilcilik açması, bu bakımdan önemli bir gelişmedir. Benzer şekilde 2018 yılında getirilen vize serbestisinin de iki ülke arasında kültürel ilişkilerin güçlenmesine ve turizmin canlanmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

Müslümanların Durumu

İslamiyet’in Kosta Rika topraklarındaki geçmişine ilişkin detaylı bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak sömürge döneminde Afrikalı Müslümanların çalıştırılmak üzere kıtanın farklı bölgelerine getirilmiş olması sebebiyle Kosta Rika topraklarının da bu dönemde İslamiyet’le tanışmış olma ihtimali vardır.

Günümüzde ülkedeki Müslümanların sayısı son derece sınırlı olup bu sayının birkaç bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Ülkede yaşayan Müslümanların büyük çoğunluğu Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Güney Asya coğrafyasındandır; birkaç yüz kadarı da ihtida etmiş Kosta Rikalılardır. Müslümanların çoğu Sünni olmakla birlikte az sayıda Şii de vardır.

Ülkede üç adet cami bulunmaktadır. Montelimar’daki Kosta Rika İslam Kültür Merkezi ve Hz. Ömer Camii ülkenin ilk camisidir. Diğer ibadethaneler ise San Jose’dedir. Bunun dışında çoğunluğu başkent San Jose’de olmak üzere Kosta Rika Müslümanları için İslam Merkezi, Kosta Rika İslam Toplumu, Kosta Rika İslam Merkezi gibi birkaç küçük yapı faaliyet göstermektedir. Ülkede Hindistan kökenli Tebliğ Cemaati ve Ahmediyye tarikatının da faaliyetleri bulunmaktadır.
 

Kosta Rika İle İlgili Çalışmalar.